چهل پرسش، چهل پاسخ درباره هولوکاست

أنت هنا

مصدر هام: 
بنیاد علاء‌الدین

در باره یهودیان و دین یهود

 1  یهودی کیست؟

بنا بر سنن کلیمیان، یهودی کسی است که از مادر یهودی زاده شود و یا بر اساس آداب و مناسک بسیار دقیقی به دین یهود بگرود.  برای یهودی بودن نیاز نیست که فرد به مناسک مذهبی پایبند باشد و یهودیانی که متدین نیستند را یهودیان سکولار یا غیرمذهبی می خوانند. دین یهود طیف گسترده ای از نحله ها و فرق مختلف را شامل می شود که از یهودیت  ارتدکس تا مکاتب محافظه کار و لیبرال را در بر می گیرد.

2  جمعیت کنونی یهودیان جهان چیست؟

یهودیان در سراسر جهان حدود 13 میلیون نفر می باشند که بخش اندکی از جمعیت شش میلیارد و ششصد میلیونی کره زمین را تشکیل می دهد. حدود نیمی از آنان در اسراییل زندگی می کنند و کشورهای آمریکا، روسیه و فرانسه نیز جمعیت یهودی نسبتاً درخور توجهی دارند. در سی سال اخیر جمعیت یهودیان تنها دو درصد رشد داشته، در حالی که جمعیت جهان در همین مدت 60 درصد افزایش یافته است.

3  آیا یهودیان یک نژادند؟

خیر. از نظر علم زیست شناسی یا بیولوژی، تنها یک نژاد وجود دارد و آن نژاد انسانی است. اما در اواخر قرن نوزدهم میلادی و نیمه اول قرن بیستم، برخی دانشمندان بانفوذ اروپایی بر آن شدند که برتری نژاد خودشان یعنی سفیدپوستان را از نظر علمی ثابت کنند. نظریه های آنان در دهه 1930 و 1940 از سوی نازیها مورد استفاده قرار گرفت تا میان نژاد آریاییها و سایر نژادها تفاوت قایل شوند. نازیها که ایدئولوژی خود را بر پایه برتری نژادی بنا نهادند، تئوری "نردبان نژادها" را مطرح کردند که آریاییها را در بالاترین سطح و نژاد سامی را در پایین ترین پله نردبان قرار می داد. دانش نوین و تحقیقات گسترده ای که در زمینه ژنتیک صورت گرفته به روشنی اثبات کرده است که طبقه بندیهای نژادی هیچ پایه علمی ندارد و بنی بشر با هر تنوعی در رنگ پوست و سایر تفاوتهای ظاهری از یک نژاد می باشد.

4  یهودستیزی چیست؟

یهودستیزی یا آنتی-سمیتیسم به معنی نفرت و بیزاری از یهودیان و دشمنی و عداوت با پیروان دین حضرت موسی (ع) است. این واژه ابتدا در دهه 1880 میلادی با مقاله ها و اعلامیه های یک خبرنگار آلمانی به نام ویلهلم مار که پدر یهودستیزی نام گرفته است، رواج یافت. هر چند یهودستزی سیاسی در قرن نوزدهم پدیدار گشت، اما دشمنی و عناد مذهبی با یهودیان که در کلیسای مسیحی پایه گذاری شد از دوران کهن تا قرون وسطی و مابعد نیز وجود داشته است. مشروعیت یهودستیزی کلیسا  بر اساس این اتهام بود که یهودیان رومیها را به قتل عیسی مسیح برانگیختند.

5  آیا یهودیان برای حکمفرمایی بر جهان توطئه نکرده اند؟

هر چند یهودستیزی تاریخی طولانی دارد، اما این نظریه که یهودیان در حال توطئه برای حاکم شدن بر جهان هستند تنها از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم شیوع پیدا کرد. در آغاز قرن بیستم در روسیه کتابی منتشر شد با عنوان "پروتکلهای بزرگان صهیون" که پیامدهای بسیار گسترده ای داشت و باعث شیوع افسانه ای گردید که بعدها به رکن مهمی از تبلیغات نازیها علیه یهودیان تبدیل شد. پلیس مخفی حکومت تزاری در روسیه امیدوار بود که با تولید و نشر وسیع این کتاب اذهان عمومی این کشور را از بحرانهای عمیقی که جامعه را در چنگ می فشرد منحرف و یهودیان را باعث و بانی مشکلات روسیه معرفی کند.  کتاب "پروتکلهای بزرگان صهیون" حاوی گزارشی مجعول از بیست و چهار جلسه سری "بزرگان صهیون" است که طی آن این گروه ساختگی از یهودیان ثروتمند برای نابودی جهان مسیحیت و ایجاد نظم جهانی یهودی توطئه می کنند.  کتاب پروتکلها نخستین بار به صورت پاورقی در یک روزنامه چاپ سن پترزبورگ در سال 1903 منتشر شد و در سالهای بعد ویرایشهای مختلفی از آن که اغلب با یکدیگر اختلافهای فاحشی داشتند به چاپ رسید.

کتاب پروتکلها که به زبانهای فارسی و عربی نیز ترجمه شده وسیعا در کشورهای مسلمان منتشر شده و چه اسفناک که چنین جعلیات رسوایی به عاملی برای گمراه کردن افکار عمومی مسلمانان تبدیل شده است. در ایران این کتاب با نام "پروتکلهای دانشوران صهیون، برنامه عمل صهیونیسم جهانی" توسط آستان قدس رضوی در تیراژ بسیار بالایی به نشر رسیده است. در سال 2002 تلویزیون مصر یک سریال تلویزیونی تحت عنوان "سوارکار بدون اسب" به نمایش گذاشت که بر مبنای کتاب پروتکلها تولید شده بود و بعد از مصر در برخی کشورهای عربی دیگر نیز روی پرده تلویزیون آمد. به این ترتیب جعلیات پلیس مخفی تزار یک قرن بعد از انتشار همچنان ابزاری در دست یهودستیزان  باقی مانده است.

6  آیا سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا تحت سلطه یهودیان است؟

در آمریکا فعالیت لابی های سیاسی امری نهادینه است.  گروههای سازمانیافته که هدفشان ترویج و ارتقای منافع مشخصی است، در این کشور رسما ثبت شده و می بایست مطابق قوانین آمریکا با شفافیت و علنیت کامل فعالیت کنند. در آمریکا گروههای لابی حامی اعراب و حامی ایران و همچنین حامی یهودیان به فعالیت مشغولند. البته درست تر است که به جای لابی حامی یهودیان بگوییم لابی حامی اسراییل. جالب اینجا است که مسیحیان انجیلی در آمریکا نقش بسیار برجسته ای در لابی حامی اسراییل در این کشور ایفا می کنند. در آمریکا حدود هفت میلیون یهودی وجود دارد که دو و نیم درصد جمعیت این کشور را تشکیل می دهند.  یهودیان آمریکا به طیف گسترده ای از تنوعات فکری، سیاسی و فرهنگی تعلق دارند و جامعه متشتتی را تشکیل می دهند. 

نفوذی که لابی حامی اسراییل در واشنگتن بر سیاست آمریکا در خاورمیانه دارد اغلب مورد غلو قرار می گیرد. بررسی گسترده صدها نمونه سیاست گذاری مرتبط با خاورمیانه در آمریکا نشان داد که در حالاتی که نظر رییس جمهور آمریکا با نقطه نظر لابی اصلی حامی اسراییل در واشنگتن یعنی ایپک در تعارض قرار داشته، کنگره آمریکا تنها در 27 درصد موارد جانب ایپک را گرفته است.

 

پرسشهای پایه در باره هولوکاست

7      واژه هولوکاست به چه معنی است؟

منظور از هولوکاست سرکوبی، آزار و در نهایت کشتار حدود شش میلیون یهودی توسط حکومت نازیها و همدستانشان در فاصله سالهای 1933 و 1945 می باشد. نازیها که در ژانویه 1933 در آلمان به قدرت رسیدند معتقد بودند که آلمانیها نژاد برتر می باشند و یهودیان را که از دید آنان نژادی پست بودند تهدیدی برای به اصطلاح جامعه نژادی آلمان قلمداد می کردند. افزون بر یهودیان، نازیها به نابودی کولی ها، لهستانی ها و افرادی که از ناتوانایی های جسمی و روانی رنج می بردند نیز کمر بستند تا سیاست پاکسازی نژادی خود را محقق سازند.

8      "راه حل نهایی" در فرهنگ نازیها چه معنایی داشت؟

نازیها طرحی را که برای نابودی یهودیان اروپا ریخته بودند "راه حل نهایی" می نامیدند. در کنفرانس وانزه که در تاریخ 20 ژانویه 1942 در برلین برگزار گردید، مقامات بلندپایه آلمان نازی به بررسی اجرای آن چه که در این کنفرانس "راه حل نهایی" خوانده می شد، پرداختند. نازیها می خواستند با به کارگیری عبارت "راه حل نهایی" برنامه واقعی شان برای کشتار همه یهودیان اروپا از طریق تیرباران، خفه کردن در اتاقهای گاز و یا سایر ابزارهای مرگ بود را پرده پوشی کنند.  حدود شش میلیون یهودی - از جمله یک و نیم میلیون کودک -  در جریان هولوکاست کشته شدند، یعنی دو سوم جمعیت یهودیان اروپا در آستانه جنگ جهانی دوم. 

9      چه تعداد یهودی در هولوکاست کشته شدند؟

بر اساس آمار و برآوردهای شمار قابل توجهی از محققان و مورخان از کشورهای مختلف جهان، بین 5 تا 6 میلیون یهودی از میان 9 میلیون یهودی آن زمان اروپا در هولوکاست جان باختند. به دست آوردن آمار بسیار دقیق و قطعی جان باختگان هولوکاست ناممکن است، چرا که این کشتارها در هزاران مکان مختلف و به اشکال گوناگون طی یک دوره چهارساله صورت گرفت. تقریبا نیمی از قربانیان یهودی در اردوگاههای کار اجباری یا اردوگاههای مرگ نظیر آشویتس جان باختند. نیمه دیگر را سربازان نازی در جریان اشغال شهرهای کوچک و بزرگ لهستان و اتحاد شوروی و سرزمینهای دیگر قتل عام کردند.

 10  چه اسنادی وجود دارد که ثابت کند این تعداد یهودی توسط نازیها کشته شدند؟

اسناد و مدارک بی شماری در دست است که کشته شدن 5 تا 6 میلیون یهودی به دست نازیها را ثابت می کند، از جمله:

-   آمار افرادی که به اردوگاههای مرگ اصلی منتقل شدند (اردوگاههایی که اساسا برای یهودیان ساخته شده بود)

-   آمار جمعیت یهودیان در اروپا پیش و پس از جنگ جهانی دوم

-   گزارشهای فرماندهان نازی به مقامات مافوق در مورد اردوگاههای مرگ و همچنین پیشرفت کار یگانهای سازمانیافته نازی برای کشتار یهودیان در سرزمینهای تحت اشغال ارتش آلمان

-   شهادتهای رهبران و فرماندهان نازی بعد از خاتمه جنگ جهانی دوم

-   اسناد جدیدتری نظیر کشف گورهای دستجمعی در اوکراین که نازیها اجساد هزاران یهودی را در آنها مدفون کردند.

علاوه بر این، رهبران نازی در موارد متعددی از سیاست رژیم هیتلری برای نابودی یهودیان سخن گفته اند، از جمله:

-    یوزف گوبلز رهبر ماشین تبلیغاتی هیتلر در خاطراتش نوشته است:

«14 فوریه 1942: پیشوا بار دیگر عزم راسخ خود برای پاکسازی بی رحمانه یهودیان در اروپا را ابراز کرد. نباید در این باره به هیچوجه نازک نارنجی بود. یهودیان مستحق بلایی هستند که بر سرشان نازل شده است. نابودی آنان دست در دست نابودی دشمنانمان پیش خواهد رفت. ما باید با بی رحمی خونسردانه این روند را هر چه سریعتر جلو ببریم.

27 مارس 1942: رویه ای که در پیش گرفته شده بسیار وحشیانه است و بیش از این در اینجا به توصیف جزییاتش نمی پردازم. از یهودیان چیز زیادی به جا نخواهد ماند. در مجموع می توان گفت که حدود 60 درصد آنها باید نابود شوند و حدود 40 درصد برای بیگاری به کار گرفته خواهند شد»

(برگرفته از کتاب خاطرات گوبلز تالیف لوخنر، 1948 ص 86، 147، 148)

هاینریش هیملر رهبر اس اس طی یک سخنرانی برای افسران اس اس در پوزن در 4 اکتبر 1943 که نوار صوتی آن موجود است، چنین گفت:

«اکنون می خواهم راجع به تخلیه یهودیان و ریشه کن کردن قوم یهود صحبت کنم. این از آن حرفها است که به سادگی می شود زد: "یهودیان دارند ریشه کن می شوند". این را همه اعضای حزب (نازی) می گویند و کاملا درست است. این بخشی از طرحهای ما است، ریشه کن کردن یهودیان و نابودی آنها، و ما داریم این کار را می کنیم»

(برگرفته از کتاب "دادگاه جنایتکاران جنگی ردیف اول" 1948، جلد 29، ص 145)

 11  چرا نازیها از میان همه "دشمنان"شان یهودیها را برای نابودی دستچین کردند؟

هیتلر جنگ جهانی دوم را آغاز کرد تا به رویایش برای حکمرانی بر سراسر کره خاک دست یابد. جنگ جهانی دوم حدود 72 میلیون کشته بر جای گذاشت که 47 میلیون غیرنظامی در میانشان بود. در میان این قربانیان شش میلیون یهودی بودند. هیتلر از یهودیان متنفر بود و آنها را به خاطر همه مشکلات جهان مقصر می شمارد. برای همین یهودیان قربانی هولوکاست شدند. هیتلر دوران کودکی و نوجوانی خود را در وین پایتخت اتریش گذراند، جایی که یهودیان نقش بارزی در حیات سیاسی و فرهنگی جامعه ایفا می کردند. هیتلر به خصوص یهودیان را به خاطر شکست آلمان در جنگ جهانی اول ملامت می کرد. او به آلمانیها می گفت که اگر یهودیان و همدستانشان "از پشت به آلمان خنجر نزده بودند"، آلمان جنگ را می برد.

هیتلر چنان نفرت عمیق و خشونت باری از یهودیان در دل داشت که برخی از نویسندگان زندگینامه وی معتقدند هیتلر در حد جنون از یهودیان متنفر بود. آلبرت اشپر وزیر تسلیحات آلمان نازی و از افراد مورد اعتماد هیتلر بود، در سال 1977 نوشت:

«نفرت از یهودیان موتور محرکه و کانون مرکزی هیتلر بود و ای بسا تنها عنصری بود که وی را به حرکت در می آورد. در تحلیل نهایی، مردم آلمان، بزرگی آلمان، عظمت رایش و همه اینها برای او عاری از معنی بود. به این ترتیب، او در آخرین جمله وصیتنامه اش تلاش کرد ما آلمانیها را حتی بعد از سرنگونی حکومتش به نفرتی سبعانه از یهودیان متعهد کند. من در آن جلسه رایشستاگ (پارلمان آلمان در دوران نازیها) در 30 ژانویه 1939 حضور داشتم، همان جا که هیتلر تضمین کرد که در صورت بروز جنگ دیگری، این یهودیان خواهند بود و نه آلمانیها که نابود خواهند شد. هیتلر این جمله را با چنان ایقانی بیان کرد که من هرگز در عزم وی برای اجرای این عمل تردیدی به خود راه ندادم.» 

 12  آیا مردم عادی در آلمان در آن دوران خبر داشتند که بر سر یهودیان چه می آید؟

در سالهای 1930 و قبل از شروع جنگ جهانی دوم، اذیت و آزار و سرکوبی یهودیان و مخالفان نازیها در آلمان امر شناخته شده و آشکاری بود. حتی در کشورهای اروپایی خارج آلمان هم صحنه هایی از حملات نازیها به یهودیان و اماکن و کنیسه هایشان در میان فیلمهای خبری در سینماها نشان داده می شد. اما نازیها تلاش می کردند کشتار یهودیان و سایر نسل کشیهایی که در جریان جنگ صورت گرفت را مخفی نگه دارند. هرچند مردم عادی در آلمان می دانستند که یهودیان دستگیر و همگی به نقاطی در شرق آلمان نازی منتقل شده اند، اما بخش بزرگی از جامعه آلمان از کشتار دستجمعی یهودیان بی خبر بود.

 13   آیا ساکنان کشورهای اروپایی تحت اشغال نازیها از سرنوشت یهودیان در دست آلمانیها خبر داشتند؟

رویکرد مردم در کشورهای مختلف اروپا که به اشغال نازیها در آمده بود در قبال سرکوبی و کشتار یهودیان یکسان نبود. در برخی موارد بومیها مشتاقانه به یاری نازیها شتافتند تا همشهریان و هموطنان یهودی خودشان را قتل عام کنند. در مواردی نیز مردم بومی با به خطر انداختن جانشان به یاری یهودیان شتافتند، اما اغلب اوقات مردم این کشورها نسبت به آنچه آلمانیها بر سر یهودیان آوردند بی تفاوتی نشان دادند. از این رو نمی توان رویکرد اروپاییهای غیر آلمانی در قبال آزار یهودیان توسط نازیها  را به سادگی تعمیم داد. آنچه مسلم است این است که در کشورهای اروپای شرقی نظیر لهستان، روسیه، اوکراین، رومانی و جمهوریهای بالتیک مردم بومی بیشتر در جریان کشتار یهودیان قرار داشتند چرا که اولا این سرزمینها صحنه اصلی نسل کشی یهودیان بود و ثانیا بخشی از اهالی این مناطق در انجام این جنایت با آلمانیها همدستی کردند.  در غرب اروپا مردم بومی اطلاعات بسیار کمتری در مورد نسل کشی یهودیان داشتند. در اینجا نباید از یاد برد که در همه کشورهای اروپایی بودند زنان و مردان دلیری که به بهای به خطر انداختن جان خود یهودیان را از چنگال مرگ نازیها رهاندند. در برخی کشورها گروههایی به یاری یهودیان شتافتند که از جمله می توان از گروه یوپ وسترول در هلند، گروه زگوتا در لهستان، شبکه زیرزمینی آسیسی در ایتالیا و اهالی روستای لوشامبون سور لینیون در فرانسه نام برد.

 14  آیا در جریان قتل عام یهودیان به دست نازیها، کسی به یاری آنها برخاست؟

بله، بسیاری از ساکنان کشورهای تحت اشغال نازیها به یاری یهودیان برخاستند. افراد غیریهودی که با همت شخصی و با خطرپذیری شگرف در جریان هولوکاست به یهودیان کمک کردند "انساندوستان دلیر" لقب گرفته اند. در هر کشوری که به اشغال نازیها درآمد نمونه هایی از این انسانهای شجاع وجود داشت و موزه ملی بزرگداشت خاطره قربانیان هولوکاست در اسراییل که یادواشم نام دارد به این افراد نشان ویژه دلاوری و انسانیت اعطا کرده است. تا این تاریخ یادواشم در پی بررسی دقیق هر پرونده به حدود 10 هزار نفر این نشان را تقدیم کرده است که نام هفتاد مسلمان نیز در این فهرست به چشم می خورد.

 15  آیا می شد به نحوی از انحاء جلوی قتل عام یهودیان را گرفت؟

پاسخ به این سوال دشوار است اما تردیدی نیست که واکنش متفقین در قبال نسل کشی یهودیان اروپا در جریان جنگ ناکافی بود و قویترین صدایی که می توانست از جانب وجدان انسانیت آن زمان برخیزد، یعنی صدای پاپ، به کلی خاموش بود. در بحبوحه جنگ در تاریخ 17 دسامبر 1942 متفقین با صدور بیانیه ای جنایات نازیها علیه یهودیان را محکوم کردند، اما تا سال 1944 موضع دیگری اتخاذ نکردند. متفقین همچنین تلاش نکردند مردم بومی اروپا را از همدستی با نازیها در قتل عام سیستماتیک یهودیان برحذر دارند. برخی معتقدند که اگر متفقین اردوگاههای مرگ نظیر آشویتس را بمباران می کردند ماشین کشتار نازیها کندتر می شد، اما در نهایت اینگونه حملات نمی توانست جلوی نسل کشی یهودیان توسط آلمانیها را بگیرد.

 16  چرا یهودیان هولوکاست را به مثابه یک واقعه منحصر به فرد قلمداد می کنند، در حالی که بی شمارند انسانهایی که در فجایع مختلف در طول تاریخ جان باخته اند؟

از منظر اخلاق، چگونه می توان درد و رنج انسانها را "رده بندی" و شماره گذاری کرد؟ هر فاجعه انسانی و هر نسل کشی با فجایع دیگر و نسل کشی های دیگر شباهتها و تفاوتهایی دارد. اگر مورخان اروپایی بر منحصر به فرد بودن هولوکاست تاکید کرده اند، تنها به این دلیل است که هولوکاست یگانه نمونه ای در تاریخ بشر می باشد که در آن کشوری که خود را در  جرگه ملل به اصطلاح متمدن به شمار می آورد تلاش کرد تا به صورت سیستماتیک همه مردان، زنان و کودکان یک اقلیت قومی یا مذهبی را به خاطر هدفی سیاسی نابود کند و در این راستا به شکار آنان در هر کجا که بودند، از شهرهای پرجمعیت اروپا تا جزایر دوردست یونان، کمر بست. نازیها برای دستیابی به هدفشان یک دستگاه عظیم اداری و نظامی ایجاد کردند تا کشتار انسانهای بیگناه را در ابعاد صنعتی سازمان دهند.

 

هولوکاست چگونه صورت گرفت

  17 در حکومت نازیها، چه تفاوتی میان اردوگاههای کار اجباری و اردوگاههای مرگ وجود داشت؟

نازیها یک نظام اردوگاهی به راه انداختند که شامل اردوگاههای مختلف برای تحقق اهداف گوناگونی می شد. برخی از اردوگاهها تنها برای به کارگیری نیروی کار زندانیان و بیگاری جهت یاری رساندن به ماشین جنگی نازی بنا شده بود و لذا به این اسارتگاهها "اردوگاههای کار اجباری" می گفتند. نازیها همچنین شش "اردوگاه مرگ" در خاک لهستان اشغال شده برای کشتار یهودیان و دیگر قربانیان در مقیاس کلان بر پا کردند.

  18 چرا نازیها اردوگاههای مرگ را خارج از خاک آلمان بنا کردند؟

نازیها با بنای این اردوگاهها در سرزمینهایی که خارج از خاک آلمان بود می خواستند مردم عادی آلمان را از کشتار یهودیان بی خبر نگه دارند. افزون بر این، اکثریت عظیم یهودیانی که باید به اردوگاههای مرگ منتقل می شدند ساکن مناطق اشغال شده در شرق و جنوب شرقی آلمان بودند و ایجاد اردوگاهها در این مناطق انتقال یهودیان به قتلگاهشان را برای نازیها ساده تر می کرد.

  19 آیا یهودیان تلاش کردند با نازیها بجنگند؟

به رغم شرایط دشواری که یهودیان در اروپای تحت اشغال نازیها داشتند، بسیاری از آنان به مقاومت مسلحانه علیه ارتش هیتلر دست زدند. این مقاومت را می توان به سه نوع فعالیت مسلحانه تقسیم کرد: شورشهایی که در گتوها (محلات یهودی نشین) روی می داد، مقاومت در اردوگاههای مرگ و کار اجباری، و جنگ پارتیزانی. شورش گتوی ورشو که روز 19 آوریل 1943 آغاز شد و پنج هفته به طول انجامید، مشهورترین نمونه مقاومت مسلحانه یهودیان علیه نازیها است، اما سایر گتوهای لهستان نیز شاهد شورشهای متعدد یهودیان علیه نیروهای هیتلر بودند.

یهودیانی که در اردوگاههای مرگ یا بازداشتگاههای کار اجباری محبوس بودند نیز به رغم شرایط مخوف حاکم بر این زندانها بارها دست به شورش زدند که در میان این شورشهای خونین می توان به قیام اسرای اردوگاه تربلینکا در 2 اوت 1943، قیام بابی یار در 9 سپتامبر 1943، شورش سوبیبور در 14 اکتبر 1943، شورش یانووسکا در 19 نوامبر 1943 و قیام آشویتس در 7 اکتبر 1944 اشاره کرد.

یهودیان همچنین فعالانه در صفوف نیروهای جنبشهای مقاومت ملی یا یگانهای پارتیزانی یهودی به نبرد با نازیهای اشغالگر برخاستند.

 

نازیها، هولوکاست و مسلمانان

  20 طرز تفکر واقعی نازیها در باره مسلمانان چه بود؟

در ایدئولوژی نژادپرستانه نازی، سفیدپوستان اروپایی نژاد برتر جهان به شمار می رفتند و در جامعه آرمانی هیتلر، اقوام و ملل غیراروپایی از جمله مردم کشورهای اسلامی همواره تحت سلطه نژاد برتر اروپایی قرار می گرفتند. هیتلر در کتاب "نبرد من" شرح داده است که در جهان نبردی مستمر میان آریاییها و غیر آریاییها در عرصه های مختلف نظامی، سیاسی و فرهنگی برای استیلا بر کره خاک در جریان است. او از "نردبان" سلسله مراتب نژادی سخن می گوید و تاکید می کند که آلمانیهای آریایی در بالاترین پله این نردبان و یهودیان و کولی ها در پایین ترین پله قرار دارند. پر واضح است که در این رده بندی نژادی مسلمانان  هم روی پله های پایینی نردبان هیتلر جا می گرفتند. جالب اینجا است که هیتلر در سال 1939 به مردم خاورمیانه به عنوان "نیمه بوزینگانی که مستحق شلاق خوردن هستند" اشاره کرده بود. البته نازیها به عنوان یک تاکتیک تلاش می کردند جهان اسلام و اعراب را به حمایت از آلمان برانگیزند و از همین رو در تبلیغات رسمی شان دیدگاههای واقعی نازیسم نسبت به مسلمانان را مطرح نمی کردند. هنگامی که در سال 1938 کتاب "نبرد من" در دست ترجمه به عربی بود، هیتلر شخصا دستور داد که نظریه "نردبان نژادی" وی از متن عربی حذف شود.

  21 دیدگاه مسلمانان نسبت به نازیها چه بود؟

در طول سالهای 1930 نازیها تلاش می کردند از احساسات رایج ضد انگلیسی در میان ایرانیان و اعراب که ناشی از بیزاری از سوابق استعماری انگلستان در کشورهای خاورمیانه بود، بهره برداری کننند.  آلمان نازی به اعراب وعده "رهایی" از استعمار فرانسه و انگلستان را می داد و بسیاری در جهان عرب تبلیغات نازیها را باور کردند، حال آن که ماهیت نژادپرست حکومت هیتلری چنان بود که بر فرض اگر پیروز می شد مسلمانان را به اغلب احتمال به بردگانی در کشورهای خودشان تبدیل می کرد.

این را بگوییم که هرچند در آن دوران آلمان نازی در جهان اسلام هواخواهان بسیاری داشت، اما این حمایت در اساس به خاطر احساسات رایج ضد انگلیسی بود تا ابراز علاقه به نظریه های نژادپرستانه نازیها و لذا به ندرت حاوی عنصر یهودستیزی بود.

هرچند برای اکثریت عظیم توده های مسلمان جنگ در اروپا تخاصمی دور از حیات روزمره آنها بود، با این حال نازیها موفق شدند شماری از مسلمانان را مستقیما در صفوف ارتش هیتلری عضوگیری کنند. آلمانیها دو لشگر اس اس را با سربازان مسلمان از آلبانی و بوسنی تشکیل دادند. البته فرماندهان نازی به سرعت دریافتند که این یگانها از نظر نظامی ناکارآمد بوده و سربازان مسلمان انگیزه ای برای جنگیدن و کشته شدن به خاطر آرمان های رایش سوم نداشتند. نازی ها جنجال تبلیغاتی گسترده ای بر سر ملاقات هیتلر با حاج محمد امین الحسینی مفتی بیت المقدس که در 21 نوامبر 1941 صورت گرفت به راه انداختند. اما الحسینی و سربازان مسلمان ارتش رایش سوم احساسات غالب مسلمانان در جریان جنگ جهانی دوم را نمایندگی نمی کردند و نباید از یاد برد که صدها هزار سرباز مسلمان از آفریقا، هند و اتحاد شوروی در صفوف ارتشهای متفقین جنگیدند و در پیروزی بر ارتش هیتلر در آوردگاه هایی همچون العلمین، مونته کاسینو، سواحل جنوب فرانسه و استالینگراد سهیم بودند.

  22 آیا مسلمانانی هم بودند که به نجات یهودیان از چنگال مرگ برخیزند؟

بله، به عنوان مثال می توان به مسلمانان آلبانی اشاره کرد. آلبانی تنها کشور اروپایی است که اکثریت جمعیتش را مسلمانان تشکیل می دهند و شایان توجه است که آلبانی همچنین تنها کشور اروپا بود که جمعیت یهودیان آن در پایان جنگ بیش از جمعیت یهودیان قبل از جنگ بود. در آستانه جنگ جهانی دوم، در آلبانی که 800 هزار جمعیت داشت تنها 200 یهودی زندگی می کردند، اما در طول جنگ بسیاری از یهودیان از سایر کشورهای اروپایی به آلبانی گریختند و در آنجا پناه جستند. در میان 70 مسلمانی که به خاطر نقش شان در نجات یهودیان از ماشین کشتار نازی ها، رسما به عنوانهای نمادهای شجاعت و انسانیت شناخته شده اند، حکایات شگرفی از دلاوری و فداکاری به چشم می خورد. از جمله می توان به درویش کورکوت، یک مسلمان اهل بوسنی اشاره کرد که با به خطر انداختن جانش یک زن یهودی جوان عضو مقاومت ضد نازی به نام میرا پاپو را پناه داد و یکی از مهمترین نسخه های خطی عبری در جهان به نام هگادای سارایوو را حفظ نمود. صلاح الدین اولکومن از ترکیه نیز با شجاعتی بی نظیر 50 یهودی را از کوره های آدم سوزی آشویتس نجات داد، و زمانی که نازی ها انتقام جویانه به خانواده اش حمله کردند، همسر صلاح الدین که مهرالنساء نام داشت کمی پس از تولد فرزندشان محمد درگذشت. آلبانیایی دیگری به نام رفیق وسیلی در حالی که تنها 16 سال داشت هشت یهودی را در کلبه کوهستانی خانواده اش پنهان کرد و به این ترتیب جان آنها را نجات داد.

 

در باره یهودیان، مسلمانان و مسیحیان  

  23 آیا یهودیان و مسلمانان همواره با هم دشمنی داشته اند؟

خیر. شباهتهای بسیاری میان اسلام و دین یهود به عنوان دو دین توحیدی وجود دارد. یهودی و مسلمان هر دو به خدای واحد معتقدند و هرگونه شرک را نفی می کنند. اسلام و دین یهود هر دو دارای قوانین مقدس شرع و موازین فقهی هستند. در امر حلال و حرام ماکولات و در ضوابط مربوط به معاشرت زن و مرد، شباهت های بسیاری میان اسلام و آیین یهود وجود دارد.  از این گذشته، یهودی و مسلمان معتقد هر دو تاکید دارند که کتاب مقدس و متون مذهبی شان به همان زبان اصلی (عربی برای مسلمانان و عبری برای یهودیان) مطالعه و آموزش داده شود.

مسلمانان همواره یهودیان و مسیحیان را "اهل کتاب" دانسته و به عنوان پیروان ادیان توحیدی به رسمیت شناخته اند. در دارالاسلام - سرزمینهای تحت حاکمیت مسلمانان - یهودیان و مسیحیان همواره از حقوق بیشتری نسبت به "کفار" برخوردار بوده اند. طی قرن های متمادی، یهودیان و مسیحیان در سرزمین مسلمانان "اهل ذمه" و معاهد خوانده می شدند و در ازای پرداخت جزیه به آنان حقوق محدودی تعلق می گرفت و زندگی شان در امان بود، اما به عنوان مثال حق شهادت در دادگاه را نداشتند. بطور کلی می توان گفت که طی 14 قرن یهودیان به صورت اقلیت در بسیاری از کشورها و تحت نظام های گوناگون در جهان اسلام غالبا در صلح و امنیت زندگی کردند، ولو این که با تبعیض و فشارهای مختلفی نیز مواجه بوده اند. طبیعی است که وضعیت اقلیت یهودی در کشورهای مسلمان به سیاستها و ماهیت نظام حاکم بستگی داشت. به عنوان مثال یهودیان طی قرنها در امپراطوری عثمانی از امنیت و آرامش خوبی برخوردار بودند، در حالی که طی همان دوران در ایران خاندان صفوی فشار زیادی روی اقلیتهای مذهبی از جمله یهودیان می آوردند. تعصب مذهبی پادشاهان صفوی به سرکوبی و آزار نه تنها یهودیان بلکه زرتشتیان و ارامنه نیز انجامید و پیروان این ادیان وادار به تغییر مذهب می شدند.

  24 آیا در گذشته زندگی یهودیان در کشورهای اسلامی بهتر از کشورهای مسیحی بود؟

به سختی می توان چهارده قرن سابقه اسلام را با بیست قرن سابقه مسیحیت مقایسه کرد، اما بطور کلی این واقعیت دارد که هرچند یهودیان در کشورهای اسلامی با تبعیض مواجه بودند، اما به ندرت آماج سرکوبی و آزار شدید یا کشتارهایی که در اروپا از یهودیان قربانی می گرفت، قرار می گرفتند.

در اروپای مسیحی، کلیسا طی قرن ها به شدت می کوشید که یهودیان را به تغییر دین خود وادارد، اما چنین تلاشی در کشورهای اسلامی به ندرت روی می داد. در آن دوران علمای مسیحیت و مقامات کلیسا فعالانه به افسانه های یهودستیزانه و ایجاد تصویر خبیثی از یهودیان در اذهان عوام دامن می زدند، اما در همان اعصار چنین رویکردی در میان روحانیون مسلمان و اندیشمندان اسلامی رایج نبود. بر خلاف ادبیات قرون وسطای مسیحیان که به "لولو خرخره های یهودی" پر و بال می داد، ادبیات آن زمان مسلمانان عاری از چنین سیاه نمایی از یهودیان بود. جالب اینجا است که سیاه نمایی یهودیان در ابعاد وسیع برای اولین بار همزمان با گسترش استعمار اروپایی در کشورهای اسلامی رواج یافت و تقریبا همه افسانه ها و اساطیر یهودستیزانه ای که امروز در میان مسلمانان و اعراب رواج یافته ریشه در جهان مسیحیت و غرب دارد.

  25 آیا در تاریخ نمونه های موفقی از همزیستی مسلمانان و یهودیان وجود دارد؟

بله، چرا که طی قرنهای متمادی اکثر یهودیان جهان در کشورهای مسلمان زندگی می کردند و هر چند که "اهل ذمه" محسوب شده و لذا حقوق محدودی داشتند، اما به نسبت وضعیت یهودیان در اروپا، کمتر قربانی اذیت و آزار قرار می گرفتند و در دورانهایی نیز از آرامش و حتی شکوفایی و بهروزی برخوردار بودند. به عنوان مثال طی قرن های دهم و یازدهم میلادی در بخش تحت حاکمیت مسلمانان در اسپانیای آن روزگار که اندلس نامیده می شد هنر و علوم و تمدن یهودیان، مسیحیان و مسلمانان شانه به شانه یکدیگر شکوفا گردید.  هنرمندان یهودی و مسلمان بناهای زیبایی را که به دستور سلاطین مسلمان ساخته می شد تزیین می کردند و خطاطان نسخه های نفیسی از قرآن و تورات بر جای گذاشتند. مترجمان یهودی آثار بزرگ فلاسفه یونان را که اندیشمندان مسلمان به عربی نگاشته و تفسیر کرده بودند را به لاتین ترجمه کردند و برای نخستین بار متفکران اروپایی را با این اندوخته بزرگ علم آشنا نمودند، تحولی عظیم در عرصه پیشرفت دانش که زمینه ساز رنسانس در اروپا گردید.  تمدن یهودیان در دوران خلافت پنجاه ساله عبدالرحمان سوم در کوردوبا (قرطبه) پیشرفت قابل توجهی کرد، اما این دوران با اشغال اندلس توسط بربرهای شمال آفریقا خاتمه یافت. اشغالگران مسلمانان به شدت متعصبی بودند که نام الموحدون را برای خود برگزیدند. الموحدون نه تنها آثار تمدن شکوفای اندلس از قبیل کتابخانه ها و کاخها را ویران کردند، بلکه به آزار و کشتار مسلمانان آزاداندیش و مسیحیان و یهودیان پرداختند. مسیحیان و یهودیان که می بایست میان مرگ یا تغییر دین شان یکی را برمی گزیدند، اندلس را ترک کردند. برخی مانند خانواده ابن میمون، فیلسوف بزرگ یهودی، به سمت شرق رفتند و در سرزمینهای تحت حاکمیت مسلمانان غیرمتعصب سکنی گزیدند. برخی دیگر به سمت شمال کوچ کردند و در پادشاهی های رو به گسترش مسیحیان ماوا گرفتند.

در سال 1942 پادشاه کاتولیک اسپانیا دستور داد که همه یهودیان از خاک کشورش اخراج شوند، اما سلطان بایزید دوم به والی های ایالت های عثمانی حکم کرد که "مانع ورود یهودیان به سرزمینهای عثمانی نشوند، برای آنها مشکلی ایجاد نکنند، و آنان را با آغوش باز بپذیرند." مورخ مشهور آمریکایی برنارد لوییس می نویسد: "عثمانی ها نه فقط به یهودیان اجازه دادند در کشورشان رحل اقامت بیافکنند، بلکه آنها را تشویق و یاری و گاه حتی وادار به این کار می کردند". یهودیان اخراج شده از اسپانیا که از تخصص ها و دانش بالایی برخوردار بودند،  خدمت شایان توجهی به پیشرفت علوم و مدیریت و تسلیحات در امپراطوری عثمانی کردند. نخستین چاپخانه در جهان اسلام توسط یک یهودی در سال 1493 در استانبول بنا نهاده شد.

  26 تعالیم اسلام در مورد یهودیان چیست؟

در اسلام یهودیان و مسیحیان از جایگاه منحصر به فردی نسبت به پیروان سایر ادیان برخوردارند. مسلمانان معتقدند که خداوند ابراهیم و موسی و عیسی را به پیامبری برگزید تا از طریق آنان انسان ها را به توحید دعوت کند.  نام مریم مادر حضرت عیسی در قرآن بیشتر از انجیل ذکر شده است. یهودیان نوادگان حضرت ابراهیم و همسرش سارا هستند در حالی که مسلمانان (به طور خاص اعراب) خود را از نوادگان حضرت ابراهیم و هاجر می دانند. هاجر کنیز همسر ابراهیم بود که اولین پسر ابراهیم یعنی اسماعیل را به دنیا آورد.

مسلمانان معتقدند ابراهیم کعبه را به کمک اسماعیل بنا نهاد. به اعتقاد مسلمانان پیام وحی که بر موسی و عیسی نازل شد بعدها از سوی پیروانشان تحریف گشت، اما آنان قرآن را که از سوی پروردگار به حضرت محمد وحی شد، کلام یگانه، ابدی و تحریف نشده خداوند می دانند. در آیات قرآن اشارات متعددی به تورات، انجیل و پیامبران بنی اسراییل وجود دارد. قرآن همچنین به درگیری هایی که حضرت محمد با قبایل یهودی آن زمان در مدینه داشت اشاراتی دارد. سپاه مسلمانان دو قبیله یهودی را در سالهای 624 و 625 میلادی از مدینه اخراج کردند. دو سال بعد نزاع دیگری میان مسلمانان و آخرین قبیله یهودی باقیمانده در مدینه در گرفت که در آن همه مردان یهودی کشته و زنان و کودکان به بردگی گرفته شدند.  نزاع ارتش اسلام در زمان حضرت محمد با قبایل یهودی از ارکان مهم قرآن نمی باشد اما آیاتی که به این درگیری ها اشاره می کند در سال های اخیر به کرات مورد استفاده افراطیون مسلمان قرار گرفته است که هدفشان از این کار برانگیختن احساسات ضد یهودی در میان مسلمانان و تشویق آنان به توسل به قهر علیه یهودیان است. اما این تندرویان به راحتی چشم خود را بر آیات مثبتی که در قرآن در مورد یهودیان وجود دارد و همچنین رفتار متین پیامبر اسلام با یهودیان که در سنت حضرت محمد ثبت شده، می بندند، از جمله آیه 47 سوره بقره: یَا بَنِی اِسْرَائِیلَ اذْکُرُواْ نِعْمَتِیَ الَّتِی اَنْعَمْتُ عَلَیْکُمْ وَاَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَی الْعَالَمِینَ (اى بنى اسراییل، نعمت هاى مرا كه به شما عطا كردم و اينكه شما را بر جهانيان برترى دادم ، ياد كنيد)

  27 آیا اسلام علیه یهودیان است؟

خیر، چرا که قرآن یهودیان را به عنوان "اهل کتاب" به رسمیت می شناسد. به همین دلیل مسلمانان در میان ما از مشاهده حجم عظیمی از تبلیغات و اباطیل یهودستیزانه ای که این روزها در جهان اسلام رواج دارد به شدت مثاثر می باشند.  نباید از یاد برد که  در جهان اسلام مذاهب و نحله های گوناگونی وجود دارد و همچنین باید به یاد داشت که طی 14 قرن تاریخ اسلام، اقلیتهای یهودی در میان مسلمانان در مجموع وضعیت بهتری نسبت به جهان مسیحیت داشتند. به عنوان مثال در دوران امپراطوری عثمانی که طی مدت طولانی بردباری و تحمل مذهبی بالایی در جامعه حاکم بود، یهودیان به ندرت مورد اذیت و آزار واقع می شدند. همین وضعیت در اندلس در اسپانیای قرون وسطی وجود داشت.

هرچند یهودستیزی که امروز در جهان اسلام به چشم می خورد در اساس یک پدیده وارداتی از غرب است، اما نباید شدت و شرارت آن را دست کم گرفت. بسیاری از سیاه نمایی های رایج علیه یهودیان در کشورهای مسلمان ریشه در تصاویر خبیث و شیطانی دارد که مسیحیان اروپا در قرون وسطی خلق می کردند و یهودی را فردی توطئه گر و بدجنس نشان می دادند که تشنه خون مسیحیان است. در عین حال صحبت از یهودستیزی اسلامی یا یهودستیزی مسیحی نیز درست نیست، چرا که این اسلام یا مسیحیت نیست که با یهودیان یا دین یهود عناد دارند، بلکه صحبت از افراطیونی است که احساسات مذهبی توده ها را برای پیشبرد اهداف سیاسی خود به بازی می گیرند.

به اعتقاد روشنفکران مسلمان در میان ما، رهبران و اندیشمندان در سراسر جهان اسلام و  از جمله در ایران این مسئولیت اخلاقی را به عهده دارند که یهودستیزی به نام اسلام و به نام ایران و ایرانی را محکوم و طرد کنند، همچنان که بسیاری اندیشمندان و روشنفکران یهودی در غرب همواره در میان نخستین کسانی بوده اند که از تبعیض و پیش داوری های کور علیه مسلمانان انتقاد کرده اند. یهودستیزی، همچون عناد با مسلمانان، بیش از آن که قربانیانش را بیازارد باعث رسوایی و ننگ مبلغانش است.

  28 هولوکاست بخشی از تاریخ اروپا است، پس چه ربطی به ما مسلمانان دارد؟

هولوکاست به عنوان کشتار میلیونها یهودی به دست نازی ها نه بخشی از تاریخ اروپا که فصلی از تاریخ بشر است، چرا که مصیبت های بزرگ در تاریخ مرزهای جغرافیایی را در می نوردند و به درد مشترک همه انسان ها تبدیل می شوند. این همان ندای عمیق وجدان انسانی است که سعدی شیرازی هفتصد سال پیش آن را در شعر معروفش که امروز بر سر در سازمان ملل متحد نقش بسته است، جاویدان نمود:

بنی آدم اعضای یکدیگرند       که در آفرینش ز یک گوهرند

چو عضوی به درد آورد روزگار        دگر عضوها را نماند قرار

تو کز محنت دیگران بی غمی           چه شاید که نامت نهند آدمی

یکی از معماهای دردآور هولوکاست این است که چگونه در یک جامعه به ظاهر پیشرفته میلیون ها انسان به نحوی سازمان یافته و سبعانه قتل عام شدند. اگر قرار است بشریت از هولوکاست درسی بگیرد می بایست نیروی پلیدی که دمکراسی را در آلمان از بین برد، امیدهای نسل جوان آن کشور را پرپر کرد و جهان را به کام جنگی خانمان سوز کشاند بشناسیم و دریابیم که چنین نیروهای شروری همچنان جوامع امروزی را به صور مختلف تهدید می کنند.

 

در باره انکار هولوکاست

  29 منظور از انکار هولوکاست چیست؟

انکار هولوکاست مجموعه ای از دعاوی را شامل می شود که بر اساس آن نسل کشی یهودیان به دست نازی ها هرگز روی نداد، یا این که آمار قربانیان یهودی این کشتار بسیار غلو شده است، یا این که این کشتار نتیجه سیاست رسمی حکومت نازی نبود. صرفنظر از شکل و نحوه طرح دعاوی شان، انکارگران هولوکاست همواره در صدد نفی کامل یا کمرنگ کردن این فاجعه بشری می باشند.

نخستین کسانی که در صدد انکار هولوکاست برآمدند مقامات نازی بودند. آنها حتی قبل از تسلیم آلمان و در شرایطی که عرصه از هر سو بر هیتلر تنگ می شد تلاش کردند مدارک و اسناد مربوط به هولوکاست را از بین ببرند یا پنهان کنند. سالها بعد از جنگ برخی دیگر کوشیدند هولوکاست را زیر سوال ببرند. یکی از نخستین انکارکنندگان هولوکاست یک فرانسوی به نام پل راسینیه بود که مدعی بود تنها نیم میلیون تا یک میلیون یهودی در جریان جنگ جهانی دوم جان باختند و علت مرگ اکثر آنها شرایط نامساعد زندگی و بیماری بود، نه این که به دست نازی ها به صورتی سیستماتیک کشته شده باشند. برخی محققان دروغین و تاریخ نگاران تجدیدنظرطلب از ایده های راسینیه تاسی کردند و به اشکال مختلف به نفی هولوکاست پرداختند. با گسترش اینترنت انکارکنندگان هولوکاست ابزار مناسبی برای نشر افکار خود یافتند و وبسایت های گوناگونی برای ترویج پیامشان به راه انداختند. جالب اینجا است که گردانندگان بسیاری از این وبسایت ها نئونازی ها و نژادپرستان غربی هستند.

  30 چه مدارکی وجود دارد که نازی ها قربانیانشان را با گاز خفه می کردند؟

اتاق های گاز در اردوگاه های مرگ ابزار اصلی کشتار یهودیان در جریان هولوکاست بود. فرماندهان نازی در پاییز 1941 فرمانی برای راه اندازی اتاق های گاز در مقیاس کلان صادر کردند، اما قبل از آن هم یگانهای اس اس از اتاقکهای سیار گاز برای کشتار یهودیان استفاده می کردند. نازی ها برای نخستین بار به کارگیری گاز برای کشتار انسان ها را در برنامه موسوم به "اصلاح نژاد انسان" تجربه کردند. از ژانویه 1940 تا اوت 1941، 70273 آلمانی که اکثر آنها دچار ناتوانایی های جسمی یا بیماری روانی بودند با گاز خفه شدند، چرا که نازی ها معتقد بودند از این طریق نژاد انسانی اصلاح می گردد. این افراد بیگناه در دسته های 20 تا 30 نفری درون اتاقهای گاز که به شکل حمام با دوشهای متعدد تعبیه شده بودند، قرار گرفته و کشته می شدند.

در همان دوران ارتش هیتلری مشغول پیشروی سریع در خاک اتحاد شوروی بود و میلیونها یهودی در اروپای شرقی ناگهان خود را تحت حاکمیت نازی ها یافتند. شیوه ای که نازی ها برای کشتار یهودیان در این سرزمین ها به کار می گرفتند تیرباران و دفن اجساد در گورهای دستجمعی بود. گزارش هایی که فرماندهان آلمانی از جبهه های شرق به مقامات مافوق می فرستادند رهبران نازی را بر آن داشت که به شیوه های موثرتری برای نابودی یهودیان نیاز است. در نوامبر 1941 نازی ها برای کشتن یهودیان در اردوگاههای خلمنو و تربلینکا شروع به استفاده از کامیون هایی کردند که در پشتشان اتاقکهای گاز تعبیه شده بود. حداقل 320 هزار نفر که غالبا یهودی بودند با این شیوه در اردوگاه خلمنو به قتل رسیدند. در تربلینکا مجموعا 870 هزار یهودی با استفاده از کامیونها و نیز اتاقهای گاز که با موتور دیزل کار می کردند، کشته شدند.

اتاقهای گاز در اردوگاههای بلزک، لوبلین، سوبیبور و آشویتس-بیرکناو از 3 سپتامبر 1941 که نخستین تجربه کشتار انبوه با استفاده از گاز در آشویتس به دست آمد، راه اندازی شدند و تا نوامبر 1944 همچنان در دست استفاده بودند. بنا بر ارزیابی محققان بین دو تا سه میلیون یهودی در این اتاقهای گاز جان باختند.

  31 چرا کسانی که هولوکاست را زیر سوال می برند به عنوان یهودستیز یا نئونازی معرفی می شوند؟

کشتار شش میلیون یهودی در جنگ جهانی دوم بیش از هر جنایت دیگری در تاریخ بشر مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته و اسناد و مدارک بیشماری در مورد آن گردآوری گردیده است. بسیاری از این اسناد از آرشیوها و مراکز حکومت نازی ها بیرون کشیده شده است. فیلمها و تصاویر مستند انبوهی نیز از اردوگاههای مرگ یا گورهای دستجمعی وجود دارد. افزون بر این شهادتهای مستند فراوانی از بازماندگان این جنایت و همچنین از مقامات سابق نازی در دست می باشد. با این همه مدرک و سند دال بر وقوع هولوکاست و ابعاد هولناک آن، این پرسش مطرح می شود که چرا برخی در صدد انکار هولوکاست بر می آیند؟ جالب این که در میان طیف رنگارنگ انکارکنندگان هولوکاست هیچ مورخ معتبری را نمی توان یافت. واضح است که انکارکنندگان هولوکاست اهداف و اغراض سیاسی خاصی دارند. در کشورهای غربی، انکار هولوکاست غالبا ابزاری در دست نئونازی ها برای عضوگیری و جذب پیروان جدید بوده است. 

محققان و دانشگاهیان غربی صدها نمونه ارائه کرده اند که ارتباط مستقیم میان انکارگران هولوکاست و یهودستیزان و نئونازی ها را به نمایش می گذارد. به عنوان مثال تشکلی که در آمریکا به صورت جریان اصلی انکار هولوکاست عمل می کند و خود را "انستیتوی بازبینی تاریخ" می خواند توسط فردی به نام گرگ ریون اداره می شود که در سال 1992 علنا هیتلر را "مردی بزرگ" خواند که به گفته وی "قطعا از جمع چرچیل و روزولت بزرگتر و بهترین نعمت برای آلمان بود".

این نیز جای تامل دارد که در میان صدها مورخ و محقق برجسته بین المللی که طی دهه های اخیر به تحقیق و بررسی در مورد هولوکاست پرداخته اند حتی یک نفر بر نظریات انکارکنندگان هولوکاست صحه نگذاشته است.

  32 چرا در کشورهای اروپایی انکار هولوکاست جرم است؟

انکار هولوکاست در کشورهای اروپایی جرم است چرا که قوانین این کشورها انکار هولوکاست را به مثابه تحریک عملی به اعمال تبعیض، قهر، نژادپرستی و بیگانه ستیزی محسوب می کند. انکار هولوکاست در شرایطی که اسناد و مدارک بیشماری در اثبات آن وجود دارد، یک افترا است، چرا که انکارگران هولوکاست مدعی هستند که همه این اسناد و مدارک، همه این شهادتها و تصاویر و فیلمهای مستند و موزه ها جعلی و ساختگی هستند. کمیته حقوق بشر ملل متحد در اسل 1996 در مورد یکی از این انکارگران به نام روبرت فوریسون فرانسوی نوشت: "در پوش تحقیق علمی بی طرفانه، ادعا می شود که قربانیان نازیسم مرتکب جعل ناصادقانه و بزرگی شده اند". از آنجا که انکار هولوکاست در کشورهای غربی نوعی ترغیب و برانگیختن به نفرت و قهر علیه یهودیان است، جرم ساختن آن در قوانین کشورهای اروپایی عملی منطقی می باشد.

  33 چرا انکار هولوکاست در کشورهای عربی و اسلامی چنین رایج است؟

رواج انکار هولوکاست در میان مسلمانان در سالهای اخیر را می توان به چند عامل نسبت داد: پشتیبانی فزاینده برخی دولتها، گسترش اسلام رادیکال و وخامت نزاع اعراب و اسراییل. امروز انکار هولوکاست در سراسر خاورمیانه به امری عادی تبدیل شده است و در تریبونهای مختلف مطرح می گردد، از سخنرانی های رسمی گرفته تا برنامه های تلویزیونی و مقالات روزنامه ها و قطعنامه های سندیکاها و سازمان های حرفه ای. به نظر می رسد بسیاری در کشورهای عربی و اسلامی این ادعای انکارگران را که یهودیان هولوکاست را اختراع کردند تا از آن منفعت ببرند، باور کرده اند. 

البته دیدگاه اعراب و مسلمانان نسبت به هولوکاست هرگز یکسان نبوده و اغلب تابعی از فراز و نشیب های نزاع اعراب و اسراییل بوده است. نباید از نظر دور داشت که انکار هولوکاست فعالانه از سوی برخی دولتها حمایت می شود و این دولتها، به ویژه ایران و سوریه، بودجه قابل توجهی را صرف این کار می کنند.  در برخی کشورهای دیگر خاورمیانه، این احزاب اپوزیسیون هستند که با انکار یا کمرنگ کردن هولوکاست می کوشند یهودی ستیزی را به عنوان عاملی در تشدید تنش با اسراییل و آمریکا در جامعه شان دامن بزنند.

  34 انکار هولوکاست چگونه از غرب به جهان اسلام "صادر" شد؟

انکار هولوکاست در میان مسلمانان یک پدیده وارداتی از غرب است و نفی رنج و محنت عظیم یهودیان در جریان نسل کشی آنان به دست نازی ها ریشه در فرهنگ و اخلاق مسلمانان ندارد. انکار هولوکاست در جهان عرب برای نخستین بار در دهه 1970 مطرح شد، اما در دهه 1990 بود که این موضوع به صورت گسترده ای در رسانه های عمومی خاورمیانه رواج یافت. در میان انکارگران هولوکاست در غرب، روژه گارودی نفوذ زیادی در ترویج انکار هولوکاست و ادبیات یهودستیزانه در جهان اسلام داشته است. گارودی یک روشنفکر مارکسیست فرانسوی و عضو پارلمان فرانسه از حزب کمونیست این کشور بود که بعدها اسلام آورد. هنگامی که دولت فرانسه گارودی را به خاطر تحریک به نفرت نژادی تحت تعقیب قرار داد، بسیاری در خاورمیانه وی را یک قهرمان خواندند.  بعدها سایر انکارگران هولوکاست که افکار عمومی غربی را برای ترویج افکار خود نامساعد می یافتند، به جستجوی حمایت سیاسی و مالی در میان مسلمانان روی آوردند. به عنوان مثال در دسامبر 2000 انستیتوی بازبینی تاریخ در آمریکا که ارگان اصلی انکارگران هولوکاست در این کشور است، تلاش کرد کنفرانس بزرگی در نفی هولوکاست در بیروت برگزار کند. این اقدام با مخالفت شدید و اعتراض های گسترده بسیاری از روشنفکران سرشناس عرب مواجه گردید، که معتقد بودند ارگانی که توسط نئونازی های آمریکایی اداره می شود از سر دلسوزی برای فلسطینی ها نیست که قصد برگزاری چنین کنفرانسی را در لبنان دارد. دامنه اعتراضات چنان بود که در نهایت دولت لبنان آن را لغو نمود. شش سال بعد از آن، وزارت امور خارجه ایران اقدام به برگزاری یک کنفرانس بین المللی در باره هولوکاست در تهران کرد که در میان سخنرانان اصلی آن انکارگران رسوای اروپایی و نژادپرستان آمریکایی نظیر دیوید دیوک رهبر سابق کو کلوکس کلان و برخی دیگر از چهره های مطرود غربی که به یهودستیزی شهرت دارند به چشم می خوردند. برگزاری این کنفرانس نه تنها از سوی بسیاری از روشنفکران و اندیشمندان ایرانی در خارج کشور محکوم شد، بلکه صداهایی از درون جناحهای نظام جمهوری اسلامی نیز آشکارا برگزاری این کنفرانس را مغایر منافع ملی ایران و عملی خبط و زیان بار برآورد کردند.

  35 مسلمانان از انکار هولوکاست چه به دست می آورند؟

هیچ. البته این یک واقعیت است که هر انسانی که درد و رنج همنوعانش را انکار کند در واقع شان و جایگاه انسانی و ارزش های اخلاقی خودش را تنزل می دهد. مسلمانان در میان ما تاکید می کنند که هیچ آرمان مشروعی با انکار یا کمرنگ نمودن مصیبت دیگران پیشرفت حاصل نمی کند. تلاش برای به کارگیری انکار هولوکاست به مثابه یک ابزار سیاسی در نزاع امروز خاورمیانه تنها باعث عمیق تر شدن بی اعتمادی و خصومتی می شود که این منطقه مصیبت دیده هم اکنون از آن رنج می برد.

 

هولوکاست و نزاع اعراب و اسراییل

  36 آیا یهودیان از هولوکاست برای برپایی دولت اسراییل استفاده کردند؟

این خطا است که باور کنیم اسراییل حیات خود را مدیون هیتلر است. ناسیونالیسم یهودیان که در ایدئولوژی صهیونیسم تدوین شد متعلق به اواخر قرن نوزدهم است، حال آن که هولوکاست نیم قرن بعد رخ داد. هنگامی که هیتلر در 1933 در آلمان به قدرت رسید و زمانی که بحث تقسیم فلسطین در سال 1936 مطرح شد، هنوز جنگ جهانی دوم آغاز نشده بود، اما یهودیان در همان زمان همه نهادهای ضروری برای ایجاد یک کشور مستقل یهودی در آن سرزمین را ایجاد کرده بودند. از این رو می توان با قاطعیت گفت که برپایی کشور اسراییل نتیجه مستقیم هولوکاست نبود.

اگر به متون مباحثات سازمان ملل متحد و ارگانهای تابعه آن در سالهای 1947 و 1948 که شامل بحث در مورد برپایی اسراییل می شد نیز مراجعه کنیم درمی یابیم که هولوکاست نقش تعیین کننده یا حتی حساسی در این تصمیم گیری ها نداشته است. در این تردیدی نیست که قلع و قمع شش میلیون یهودی توسط هیتلر احساسات جهانیان را جریحه دار کرد و مشروعیت وجود یک کشور یهودی را در انظار بین المللی تقویت نمود، اما برقراری رابطه علت و معلول میان هولوکاست و اسراییل اشتباه محض است.

  37 آیا صحبت از هولوکاست به نفع اسراییل تمام نمی شود؟

خیر. هولوکاست یک موضوع اسراییلی نیست بلکه راجع به فاجعه ای است که بر سر یهودیان به مثابه بخشی از جامعه واحد انسانی نازل شد. از این گذشته، آیا انکارگران هولوکاست قادرند نشان دهند که دعاوی پرطمطراق آنها سر سوزنی به آرمان فلسطینیها کمک کرده یا درد و محنت فلسطینیها را کاهش داده است؟ صرفنظر از این که ما چه موضع سیاسی نسبت به اسراییل و سیاستهای دولتهای مختلف اسراییلی داشته باشیم، واقعیت تاریخی هولوکاست و شواهد و مدارک انبوهی که آن را اثبات می کند قابل تغییر نیست. هیچ چیز نمی تواند توجیه اخلاقی برای انکار یا کمرنگ کردن نسل کشی یهودیان به دست فاشیسم هیتلری فراهم کند. به رسمیت شناختن هولوکاست به هیچوجه به معنی نفی حقوق و آرمان فلسطینیان نیست، کما این که انکار هولوکاست نیز آرمان فلسطینیان و حقوق حقه آنان را تقویت نمی کند.

  38 چرا نمی توان نزاع فلسطینیان و اسراییل را با هولوکاست مقایسه کرد؟

نزاع فلسطینیان و اسراییل نه نژادی بلکه ملی است. این نزاع ماهیتی سیاسی و سرزمینی دارد. مبارزه ای است میان دو ملت بر سر سرزمینی کوچک. طی دهه های متمادی این نزاع میان قهر و درگیری و تلاش برای دستیابی به یک راه حل در نوسان بوده است. در فقدان یک قرارداد صلح، جغد شوم خشونت همچنان بر سر فلسطینیان و یهودیان پرواز می کند و درد و رنج فلسطینیها ادامه می یابد.

در مورد هولوکاست باید به یاد داشت که نازی ها بر مبنای ایدئولوژی نژادپرستانه شان به کشتار یهودیان دست زدند. در ایدئولوژی نازیسم یهودیان نژادی شیطانی هستند که نفس وجودشان آلمان و تمدن بشری را به خطر می انداخت. کارزاری که نازی ها علیه یهودیان به راه انداختند بر کسب دستاوردهای ملموسی مانند املاک یا اموال یهودیان متمرکز نبود. هدف، به قول نازی ها، پاکسازی جهان از لوث وجود یهودیان بود. نازی ها بر این اساس کوشیدند همه یهودیان را از مرد و زن و کودک از بین ببرند. در هولوکاست یک دولت حاکم تمامی ابزار حاکمیت را به خدمت گرفت تا قوم مشخصی را تار و مار و از صفحه روزگار محو کند. نازی ها یهودیان را هزار هزار در اتاقهای گاز یا در برابر جوخه های اعدام صحرایی کشتند و از صدها هزار نفر آنقدر بیگاری کشیدند که جان باختند. در نهایت شش میلیون یهودی قربانی این نسل کشی عظیم شدند.

تردیدی نیست که نزاع فلسطینیها و اسراییل خصومتی دردناک و اسفبار است، اما این نزاع را نمی توان با آن چه از هولوکاست برشماردیم مقایسه کرد. به کارگیری واژه های مربوط به هولوکاست برای توصیف وضعیت امروز نزاع خاورمیانه تنها باعث بغرنج تر شدن این رویارویی و دورتر شدن چشم انداز حل و فصل نهایی این بحران می شود.

  39 چرا فلسطینیها که نقشی در هولوکاست نداشتند باید بهای آن را بپردازند؟

مسئله هولوکاست به مثابه یک فاجعه انسانی باید از مسئله ایجاد کشور اسراییل و بطور اخص سیاستهای اسراییل جداگانه بررسی شود. عواطف و افکار فلسطینیان و اسراییلی ها مملو از تاریخ دردناک و مصایبی است که هر کدام به نوبه خود متحمل شده اند، اما پیش داوری هایی که هر یک نسبت به دیگری دارد باعث می شود که نتوانند رنج و محنت یکدیگر را درک کنند. شناخت یک فلسطینی از تاریخ و فرهنگ یهود، همچنان که دیدگاه یک یهودی نسبت به تاریخ و وضعیت فلسطینیان، آلوده به انبوهی خرافه و افسانه است. در این میان، بار گران مسئولیت زدودن این خرافه ها و اباطیل و پیش داوریها بر دوش روشنفکران در هر دو سوی این نزاع تاریخی است.  روشنفکران مسلمان باید با شهامت اعلام کنند که مساوی دانستن یهودیان و نازیها و کشیدن ستاره داوود به شکل صلیب شکسته نازی ها نه تنها عملی سخافت بار بلکه توهینی عمیق به قربانیان هولوکاست است و به بدترین شکل قربانی را روی صندلی جلاد می نشاند.

از سوی دیگر، روشنفکران یهودی نیز مسئولیت زدودن برچسبهای ناروا و مبارزه با دیدگاههای افراطی در میان یهودیان نسبت به فلسطینیان و آرمان و خواستهای مشروع آنان را بر عهده دارند.

از همه مهمتر، موضوع هولوکاست را باید از این منازعه سیاسی مصون نگه داشت. حتی اگر هولوکاست در ایجاد اسراییل نقش تعیین کننده ای می داشت و اگرچه اعراب در مصیبتی که بر سر قوم یهود نازل شد نقشی نداشتند، انکار هولوکاست همچنان از نظر اخلاقی عملی نکوهیده می بود.

  40 چرا در مورد هولوکاست اینقدر صحبت می شود؟

صحبت از هولوکاست فقط برای گرامیداشت خاطره قربانیان نازیسم نیست، بلکه هشداری است برای بشریت که هرگاه نفرت و کینه نسبت به قوم یا پیروان مذهب مشخصی به صورت موتور محرکه رهبران یک کشور درآید و هرگاه این رهبران چنین نفرتی را به ابزاری برای ارائه پاسخ های ساده سازانه به همه مسائل و مشکلات کشورشان تبدیل کنند و قوم یا پیروان مذهب مورد بحث را به خاطر همه چیز مقصر معرفی کنند، فاجعه بزرگی می تواند در راه باشد. همیشه در تاریخ کسانی که نفرت را به مثابه سلاحی برای رسیدن به اهداف خود به کار می گیرند انگشت شمارند، اما همین عده معدود، اگر با مقاومت اکثریت خاموش مواجه نشوند، می توانند بر گرده ملت سوار شوند و ادعا کنند که خواست اکثریت مردم را نمایندگی می کنند. اگر باید از هولوکاست درسی گرفت، بگذار درسمان این باشد که سکوت بدترین دشمن عدالت است.

برای هر مسلمانی و در واقع برای هر انسانی با هر عقیده و مرامی ضروری است که به مطالعه چرایی ها و پیامدهای هولوکاست بپردازد و دریابد که چگونه رهبران سیاسی و اهل قلم و اصحاب سخن در دهه های قبل از وقوع هولوکاست زمینه های بروز این فاجعه را مهیا کردند. از یاد نبریم که هولوکاست با کوره های آدم سوزی آشویتس آغاز نشد. شروع واقعی هولوکاست آنجا بود که انسانها سکوت کردند و اجازه دادند نفرت ناشی از جهل در میانشان رشد کند. وقتی به خود آمدند، دیگر این نفرت هیولای مهیبی بود که کسی را یارای مهارش نبود. این است عبرت تاریخ.

هل تعلم

في الثامن من يوليو 1985، وقف طلاب مدرسةٍ فى بلدة هندية صغيرة ليرددوا النشيد الوطني "جانا غانا مانا". غير أنّ فتى يبلغ من العمر 15 عامًا وأخته لم يشاركا سائر الطلاب ترديد النشيد إذ إنهما ينتميان لطائفة جوهافا أو يهوه، أحد الطوائف اليهودية، حيث اعتقدا أن ترديد النشيد الوطنى عملًا وثنيًا لأنه يحتوى على معانى تتناقض ومعتقداتهما. من جانبها أعتبرت إدارة المدرسة أن هذا التصرف عمل غير وطنى وبات الحدث فضيحة على المستوى المحلي ونجم عنه طرد الطفلين من المدرسة. من جانبها رفعت عائلة الطفلين دعوى قضائية نظرت فيها المحكمة العليا التي برّأت الطفلين. وقال القاضى و. شينابا ريدى في هذا الصدد "تقاليدنا تعلّمنا التسامح وفلسفتنا تبشّر بالتسامح ودستورنا يمارس التسامح، دعونا نحافظ على ذلك". لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
فى مارس 2012 قام مصمم الجرافيك المقيم في تل أبيب رونى إدرى بتحميل صورة تحمل تعليقا غير متوقعا على موقع التواصل الإجتماعى "فيسبوك" ، حيث وضع صورة له وهو يحمل طفلته الصغيرة بين يديه وكتب تعليقًا عليها يقول "أيها الإيرانيون، نحن لن نقصف بلدكم أبدًا. نحن نحبكم". لاقت الصورة تعطفًا كبيرًا في أوساط الإسرائيليين والإيرانيين على مواقع التواصل الاجتماعي وسرعان ما حذا الكثيرون في البلدين حذو إدرى. و كردٍ على صورة إدرى نشر مستخدم إيرانى للفيسبوك صورةً قال فيها "أيها الأصدقاء الإسرائيليون الأعزاء وأيها العالم، نحن الإيرانيون نحب السلام ونكره الكراهية. ونحن لا نحتاج إلى أى قوة نووية لنبرهن على ذلك." لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
كانت أفغانستان فى الماضى بلد غنى بالأعمال الفنية والآثار التى تعود إلى حقبة ما قبل الإسلام. بيد أنّ حركة طالبان وغيرها من الجماعات الإرهابية دمّرت العديد من هذه الآثار الجميلة خلال الصراعات التى اتسمت بالهمجية والوحشية التى شهدتها البلاد مؤخرا. وعلى الرغم من ذلك حاول بعض الأفغان الحفاظ على إرث بلدهم. على سبيل المثال، مع انسحاب الجيش السوفيتى من أفغانستان بين عامى 1988-1989 والذى أعقبه نشوب حرب أهلية دامية، قام أمين المتحف الوطني في أفغانستان السيد عمارة خان مسعودى عام 1989 بدفن بعض المنحوتات البخترية المصنوعة من الذهب والعاج تحت أرض القصر الجمهورى وفى شوارع كابل حتى لا تتعرض للنهب. واستطاع بعد 14 عامًا أن يسترجع العديد من هذه التحف القيّمة دون أن يمسها أى ضرر وقدمها إلى الرئيس الأفغانى السابق حامد كرزاي. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
تعتبر دولة تشادالواقعة شرق أفريقيا إحدى أكثر دول العالم تنوعًا من حيث العقائد والممارسات الدينية حيث يوجد بها أكثر من 200 مجموعة إثنية مختلفة. وبالرغم من أنّ اللغتين العربية والفرنسية، الموروثتان من الفتح الإسلامي والاستعمار الأروبي، هما اللغتان الرسميتان، إلا أن سكان البلاد يتحدثون أكثر من مائة لغة. هذا وتتم ممارسة طقوس إسلامية ومسيحية وروحانية وقبائلية مختلفة على نطاق واسع داخل تشاد. كما تُعتبر أعياد مسيحية مثل عيد الميلاد ويوم جميع القديسين وعيد الفصح أعيادًا عامة إلى جانب الأعياد الإسلامية مثل عيد الفطر وعيد الأضحى. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
قبل أن تطأ أقدام المستعمرين البريطانيين الأوائل خليج بوتانى فى استراليا عام 1788، كان يسكن أستراليا ما يزيد عن 350 مجموعة قبلية مختلفة من السكان الأصليين تتكلم عددًا كبيرًا من اللغات الأصلية ولها عادات ثقافية متنوعة. غير أنّ الأمراض التى جلبها المستعمرون من أوروبا أدّت إلى انهيار الشعوب الأصلية ومن بقى منهم على قيد الحياة عانى من التهميش القانونى على مدار فترة طويلة من تاريخ البلاد. ومع إنكار الدستور الاسترالي لعام 1901 على السكان الأصليين حقهم فى الحصول على إمتيازات جنسية الدول الأعضاء فى الكومنولث، لم يتمكن العدد الضئيل المتبقى منهم من ممارسة حق التصويت إلا عام 1962 فى أعقاب إصلاح قانونى. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
تحظى الحريات الدينية فى كندا بحماية غير مسبوقة سواء على المستوى القومى أو على مستوى الأقاليم والمجتمعات المحلية. حيث يجرم الميثاق الكندى للحقوق والحريات والذى يعد جزءًا من دستور البلاد أى تمييزا من جانب الدولة على أساس الدين كما يضمن حرية الاعتقاد والإعتناق. هذا وتذهب مواثيق حقوق الإنسان فى الأقاليم الكندية إلى أبعد من ذلك، إذ تُلزم أرباب العمل وشركات الخدمات وغيرهم من الأفراد بتوفير احتياجات الجميع بغض النظر عن معتقداتهم الدينية. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
حتّى وقت تبوء هيتلر إلى السلطة في ألمانيا، كانت بغداد تمثل جنة التسامح الدينى والإثنى حيث عاش العرب والأكراد والتركمان والمسلمين والمسيحيين واليزيديين والسبئيين جنبا إلى جنب في أرضٍ يجاور فيها المسجد الكنيسة والمعبد اليهودى". وكانت اللغة العبرية إحدى لغات العراق الست كما كان يسكنها حوالي 120 ألف يهودى. أما اليوم وبعد عقود من الحروب المتتالية والقمع المتواصل، يوجد في العراق أقل من 10 يهوديا بينما يواصل اليزيديون والمسيحيون الفرار من البلاد يوما بعد يوم. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى
بالرغم من أنه ينظر إلى كتاب "بروتوكولات حكماء صهيون" كخطة يهودية منظمة للسيطرة على العالم، الواقع هو أنّ قسمًا كبيرًا من الكتاب منسوخٌ من كتاب فرنسى سياسى ساخر للكاتب موريس جولى يُنذر فيه البطل قائلًا "ستكون الصحافة الخاصة بى شبيهة بالإلهة "فيشنو" لها مئة ذراع وذراع، وكل ذراع تمتد لتسيطرعلى الرأى العام في البلاد بشكل كامل. تُسند "البروتوكولات" خطابًا مشابها إلى شخص يهودى "شرير" ويشكل هذا الانتحال إحدى الثغرات العديدة في اتهام الكتاب المفترض لليهودية العالمية. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
في ربيع عام 1994، قتل محاربو قبيلة الهوتو الإثنية نحو مليون رواندى أغلبهم من قبيلة التوتسى. غير أنّ هذه التفرقة الحادة بين التوتسى والهوتو، الذين يشكلون الأغلبية، هى ظاهرة حديثة، لم يكن لها وجود من قبل، إذ أن لقب "توتسى" كان يشير فى الأصل إلى شخصٍ يمتلك الكثير من المواشى بينما تشير كلمة "هوتو" إلى شخصٍ يزرع المحاصيل. ولكن خلال فترة الاحتلال البلجيكى لرواندا أُجبر المواطنين على حمل بطاقات هوية تحدد إنتمائهم الإثنى. هذا الإجراء ، بالإضافة إلى حرمان الهوتو من فرص الالتحاق بالتعليم العالى وغيرها من الممارسات التمييزية، أدى إلى زرع بذور الإبادة الجماعية. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
في أوائل القرن العشرين، قامت جماعة كو كلوكس كلان فى الولايات المتحدة بقتل الاف الأمريكيين من أصل أفريقى كما باتت رموزها، مثل الصليب المشتعل، تمثل رموز للإرهاب وزرعت الخوف في القلوب في كافة أنحاء البلاد. إلا أن جاءت النقطة الفاصلة فى تاريخ تلك الجماعة عام 1947 ، عندما تعرضت الجماعة إلى ضربة مؤلمة على يد أحد المواطنين الأمريكيين الذين بات يقلقهم ما تفعله الجماعة، وهو الناشط والكاتب ستيتسون كينيدي. فلقد اخترق كينيدي الجماعة على مدى عدة أشهر وجمع معلومات هامة حول طقوسها ورموزها السرية. شارك كينيدي هذه المعلومات مع كتّاب سلسلة " سوبرمان" الإذاعية حيث تم إذاعة حلقات بعنوان "مغامرات سوبرمان: عشيرة الصليب المشتعل" كشفت على مدى أسبوعين أدق أسرار كو كلوكس كلان. وساعد هذا البث على توضيح مدى تفاهة الجماعة بعد أن تم تجريدها من هالة السرية والغموض والقوة التى رسمتها لنفسها. وتدهور وضع الجماعة بسرعة مع مر الأيام ولم يبقى من أعضائها الناشطين اليوم سوى بضعة آلاف. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
تلتزم الولايات المتحدة الأمريكية رسميا بسياسة لدعم الحريات الدينية عالميا. ففى عام 1988 أقرّ الكونجرس الأمريكى قانون الحريات الدينية الدولى الذي بموجبه أسست اللجنة الأمريكية للحريات الدينية الدولية، ومهمتها مراقبة وضع الحريات الدينية حول العالم، ومن ثم تقدم توصيات للإدارة الأمريكية يتم وضعها فى الإعتبار عند رسم السياسات الأمريكية المتعلقة بالحريات الدينية الدولية. بما فى ذلك توصيف البلدان التى بها نسبة عالية من منتهكى الحقوق الدينية ب" الدول الأكثر إثارة للقلق". لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى :
فى عام 2012 انتشرت فى بورما رسائل الكراهية على صفحات مستخدمى فيسبوك عندما اتهم بعد أعضاء المجتمع البوذى، الذى يشكل الأغلبية، الأقلية المسلمه بالتخطيط للسيطرة على البلاد. ومع استخدام مواقع التواصل لتأجيج الصراعات العرقية على أرض الواقع، سعت حركة بانزاجار إلى الوقوف فى وجه هذا التوجه. وتعنى كلمة "بانزاجار" فى العربية "خطاب الزهور". وعملت الحركة على التدخل عبر تصميم سلسلة من ملصقات "خطابات الزهور" وتحميلهاعلى فيسبوك تحت أى تعليق مهين للأقلية الإسلامية يتم نشره. كانت هذه الملصقات مليئة بالبهجة وعبارة عن رسوم متحركة سعت إلى كسر حدة النزاعات المحمومة من خلال إرسال تذكير مرح بممارسة الاحترام والتسامح. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
أصيبت هارييت بيتشر ستو بصدمة جراء ما لاحظته من هول كارثة العبودية في الولايات المتحدة ، وأرادت لفت نظر الرأى العام إلى فظائع العبودية ونتائجها السلبية على المجتمع الأمريكى من خلال نشر كتاب "كوخ العم توم" عام 1852. بلغت مبيعات الكتاب فى الأسبوع الأول من صدوره 10آلاف نسخة من الكتاب. كما اصبح ثانى أكثر الكتب مبيعًا في ذلك الوقت بعد الإنجيل. وأدت فظائع وأهوال العبودية المدعومة بالصور الواقعية التى احتوى عليها الكتاب إلى إثارة ضمير المجتمع الأمريكى وإنطلق نقاش حاد وجاد لدى الرأى العام الأمريكى حول هذه القضية. واستمر هذا النقاش خلال الحرب الأهلية الأمريكية التى أدت بدورها إلى إقرار الكونجرس التعديل الثالث عشر للدستور الأمريكى الذى حرّم العبودية فى كافة أنحاء البلاد. فقد مهّد هذا الكتاب الطريق لإحدى أكبر التحولات الاجتماعية فى التاريخ الأمريكى. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
أصدرت محكمة سويسرية عام 1935 حكما باعتبار كتاب "بروتوكولات حكماء صهيون" تزويرا صريحا للحقائق، وصرّح القاضى فى هذا الصدد قائلًا "آمل أن يأتى يوما يشعر فيه الناس بغرابة ما قام به نحو إثنى عشر شخصًا عاقلاً حكيمًا من جهد على مدار 14 يوما، وهم يقفون أمام المحكمة في بيرن، ليثبتوا مصداقية هذه البروتوكولات من عدمها، وعلى الرغم ما سببه هذا الكتاب من أضرار وما قد يسببه فيما بعد، فهو لا يعدو كونه مجرد إرهاصات تدعو للسخرية". ومع الأسف لا يزال كتاب بروتوكولات حكماء صهيون قيد التداول حتى يومنا هذا، ويستخدمه البعض لإثبات صحة النظريات المعادية للسامية. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
فى عام 1920 نشر واحد من أغنى رجال الأعمال المعادي للسامية الأمريكى هنري فورد مقتطفات من كتاب "بروتوكولات حكماء صهيون" كجزء من سلسلة مهينة من المقالات الرئيسية المنشورة في صحيفته الخاصة " ديربورن إنديبندنت". ففى الوقت الذى لم تلق إدانة صحيفة " نيويورك تايمز" للبروتوكولات ووصفها بأنها "أغرب خليط من الأفكار المجنونة يتم نشره على الإطلاق " إعجاب الجمهور. فإن نشر فورد لمقاطع من البروتوكولات ساهم فى إنتشار الأفكار المعادية للسامية في تاريخ الولايات المتحدة الحديث وهى الحملة الدعائية التى أثنى عليها جوبلز وهيتلر في وقت لاحق. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
تعد سيراليون بمثابة أيقونة التسامح الدينى في غرب أفريقيا إذ أنّ رئيس البلاد المسيحى انتُخبه شعبٍه الذى يمثل المسلمون 70% منه. كما أن المسيحيين والمسلمين يصلون جنبًا إلى جنب، كما أن حرية الاعتقاد مكفولة والزواج المختلط شائع في البلاد. ويتبع بعض المواطنين أيضًا الديانتين ويُعرفون بالمسيحيين المسلمين فيحضرون الصلوات بشكلٍ منتظم في المساجد كما في الكنائس يوم الأحد. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
فى يناير 1959 صدِر بحق ميلدريد وريتشارد لفينج حكمًا بالسجن عام مع إيقاف التنفيذ بتهمة التورط في زواج مختلط الأعراق، وهى التهمة التى يعاقب عليها فى ولاية فيرجينيا بموجب قانون نزاهة الأعراق الصادر عام 1924. وكتب القاضي ليون م. بازيل الذي ترأس جلسة محاكمة ميلدريد وريتشارد لفينج معربا عن رأيه "إن الله تعالى خلق الناس أعراقا متعددة وجعل البعض منهم أبيض وأسود وأصفر وملايو وأحمر ووضعهم فى قارات مختلفة...وحقيقة أن فصل الله الأعراق تدلل على أنه لم يكن يرغب فى أن تختلط هذه الأعراق معا". وبالرغم من أنّ التعصّب فاز بهذه المعركة، إلا أن المحكمة الأمريكية العليا اصدرت فى وقت لاحق حكما ببطلان هذا القانون على اعتبار أنه غير دستورى وبالتالى لا يعتد به فى حالة قضية لفينج الشهيرة ضد ولاية فرجينيا. أدّى هذا القرار أيضًا إلى القضاء على تشريعات مماثلة في 15 ولاية أخرى. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
هاجر الآلاف من جنوب آسيا إلى شرق أفريقيا أواخر القرن التاسع عشر ليعملوا فى بناء شبكة سكك حديد تصل مختلف أنحاء أوغندا التي كانت حينها محمية بريطانية. وعلى مدى القرن التالى، تمكّن العديد من هؤلاء العمال وأولادهم من تأمين مراكز وأوضاع اقتصادية جيدة فى ظل تنامى الاقتصاد المحلى. غير أنّ وصول الرئيس عيدى أمين إلى السلطة عام 1971 جاء بالعديد من المشاكل لهم، إذ إنه لعب على وتر القومية الوطنية للأوغانديين، وبات يغذى مشاعر العداء ضد المجتمع الجنوب آسيوي بكامله ووصفه بأنه عبارة عن مجموعة من "مصاصى دماء" وأصدر قرارًا بطردهم فورًا من البلاد وإلا يتم سجنهم. حاولت المملكة المتحدة التوسط في تسوية المسألة لكنها قبلت في النهاية بقدوم 27 ألف لاجىء إلى أراضيها، مما أنهى أى وجود للمجتمعات الهندية والباكستانية فى أوغاندا. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
رسمت أيام الربيع العربي صورة مليئة بالأمل لشرقٍ أوسط أكثر تسامحا. جاء أبرزها عندما هدد جنود أمن النظام المصرى بفضّ مظاهرات ميدان التحرير في مطلع عام 2011، وقتها قام المسيحيون بتشكيل سلاسل بشرية حول المتظاهرين المسلمين خلال إقامتهم صلاتهم. ومن جانبهم قام المسلمون بردّ الجميل بتشكيل سلاسل بشرية مماثلة حول المسيحيين خلال صلاتهم لحمايتهم. وبرغم التوترات الدينية الحادة التى شهدتها مصر في تاريخ البلاد المعاصر تعرّض خلالها المسحيين الأقباط إلى الاضطهاد، إلا أن مثل هذا السلوك الحضارى لدليل على أنه يمكن لمصر أن تتغير. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
تنتشر في الولايات المتحدة الأمريكية ما يزيد عن 500 قبيلة من قبائل السكان الأصليين لأمريكا، أو ما يعرف بالهنود، و يتكلمون أكثر من 200 لغة مختلفة. القليل من هذه اللغات تضم فى قاموسها اللغوى كلمة "دين". فبالرغم من تمتع قبائل السكان الأصليين بعدد كبير من المعتقدات والطقوس الروحية، إلا أنها ترى أن مسألة الدين تتعلق بكافة نواحي حياة المجتمع والعائلة. ويصر بعض السكان الأصليون قائلين "ليس لدينا دين...لدينا نمط حياة". لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
أشعل مقتل الرئيس الرواندى جوفينال هبياريمانا فى أبريل 1994 عقب استهداف طائرته وسقوطها فوق مدينة كيغالى نار التوترات الإثنية الحادة فى البلاد، حيث قام متطرفو الهوتو بقتل مئات الآلاف من جيرانهم من التوتسى مستخدمين المناجل في الكثير من الأحيان ليبدأ ما يُعرف بالإبادة الجماعية في رواندا. ولكن بالرغم من ذلك، وفى ظل أعمال القتل الجماعى ظهرت أفعال صغيرة تنم عن الإنسانية. فعلى سبيل المثال قام بول روسسباغينا وهو مدير فندق من الهوتو، بتحويل الفندق الذي كان يديره إلى ملاذ آمن لعدد كبير من التوتسى خلال تلك الفترة . ونجح فى النهاية فى إنقاذ حياة أكثر من 1200 شخص، بمن فيهم زوجته التى تنتمى لقبيلة التوتسى وأولاده، وقام بالمقايضة على مقتنيات الفندق الفخمة والاستفادة من معارفه الدوليين حتى يستطيع إنقاذ كل هؤلاء. يذكر أن أنّه قصة روسسباغينا تحولت فى وقت لاحق إلى فيلم اطلق عليه اسم "فندق رواندا". لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
فى محاولة لجعل الاتحاد السوفيتى جنة الاشتراكية على الأرض مهما كلف الأمر، أعلن الحزب الشيوعى أن القضاء على الدين ضرورة إيديولوجية لا مفر منها وهو ما تعبر عنه بوضوح مقولة لينين الشهيرة " الدين أفيون الشعوب" ، وبرغم من أن الكنيسة الأورثودوكسية كانت جزءا أصيلة من العناصر التى مهدت لقيام الثورة البولشوفية ومهدت لتقبل المجتمع الروسى لها إلا أنّ الدولة منعت أية ممارسات للمعتقدات الدينية فى العلن، ودمّرت المئات من دور العبادة كما أعدمت المئات من الرهبان. ولكن بقيت جذور الدين الأورثودوكسى قوية في روسيا. فمع سقوط الشيوعية فى أواخر ثمانينات وأوائل تسعينات القرن الماضى، سارع الملايين لكى يتم تعميدهم فى الكنائس، وتحول الآلاف إلى الرهبنة . وبالرغم من محاولات القضاء على الدين في روسيا، إلا أن أغلب الروس اليوم يعتبرون أنفسهم مسيحيون أورثودوكس. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
أنه برغم أن اللغة الهندية هى اللغة الأوسع إنتشارا في الهند، إلا أن هناك مايزيد عن 780 لغة يتحدث بها سكان شبه القارة الهندية. نحو 220 لغة منها لم يعد لها وجود خلال السنوات الخمسين الأخيرة مع وفاة آخر أشخاص ينطقون بها وعزوف الشباب عن تعلمها. غالبًا ما يرتبط تكلم الإنجليزية والهندية بالعلم والتطور فتنخفض محفزات الحفاظ على اللغات الأقل شيوعًا وتختفى ثقافاتها وعوالمها. للرد على هذا التوجه، نشأت حركة للحفاظ على الإرث اللغوى للبلاد في مختلف أنحاء الهند لإنقاذ هذه اللغات من خطر الإندثار ، حيث استخدم الناشطون القواميس الناطقة على شبكة الإنترنت، بالإضافة إلى مقاطع الفيديو على يوتيوب ووسائل التواصل الاجتماعى. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
يتعرض أعضاء الطائفة البهائية فى إيران إلى الاضطهاد منذ بزوغ هذه الديانة فى منتصف القرن التاسع عشر. وازدادت حدّة الاضطهاد لهم بشكلٍ كبير بعد الثورة الإسلامية في إيران عام 1979. فعلى الرغم من أن البهائيين يمثلون أكبر أقلية دينية غير مسلمة فى إيران حيث يبلغ تعدادهم نحو 300 ألف شخص تقريبًا، إلا أن الدستور الإيرانى لا يعترف بهم كأقلية دينية أسوة بالأقليات الدينية الأخرى ، وبالتالى يحرمون من الضمانات التى تمنح لغيرهم من الأقليات الدينية بموجب دستور البلاد. ويتعرّض البهائيون اليوم بشكل منظم إلى التخويف والاعتقال العشوائى وتدمير ممتلكاتهم وحرمانهم من العمل ومن مواصلة تعليمهم العالي كما يستمر الزج بقيادات هذه الديانة فى السجون الإيرانية. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
تمّ بناء كنيسة آيا صوفيا في القرن السادس الميلادى بواسطة الإمبراطورية البيزنطية، وصمدت الكنيسة فى وجه الزمن على مدى 1500 سنة تقريبًا. وعندما قامت جيوش السلطان محمد الثاني بفتح القسطنطينية عام 1453، أراد أن يحافظ على هذا البناء الجميل، فقام بإضاف أربعة مآذن وحوله إلى مسجد. ومنذ تحول مسجد آية صوفيا إلى متحف أثرى عام 1935، بات يمثل رسالة قوية وملموسه لعلاقة التزاوج والإندماج بين الإسلام والمسيحية بفضل ما يحمله من فنّ الخط الإسلامى المميز ورسوم الفسيفساء المسيحية تحت سقف واحد. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:
بالرغم من انتقاده الحاد للدين، إلا أن فولتير وهو أحد أعظم مفكري عصر التنوير دافع فى الوقت نفسه بقوة عن التسامح الديني. وأبرز الأمثلة على دفاعه عن التسامح الدينى جاء كرد فعل لمأساة حقيقة. ففى أكتوبر 1761، عُثر على جثة الشاب مارك أنطوان كالاس في متجر والده في تولوز. وكان يبدو أنه على الأرجح مات منتحرا. وينتمى مارك إلى عائلة بروتستانتية تعيش في فرنسا التى كان بها أغلبية كاثوليكية آنذاك. غير أنّ الرأي العام سرعان ما أتفق على أنّ والد الشاب، ويدعى جان، هو المتهم الرئيسى وأنه قتل مارك لمنعه من التحول إلى الكاثوليكيه. وتعرّض جان بشكلٍ متكرر وغير أدمى للتعذيب وتمّ إعدامه في نهاية المطاف. غير أنّ فولتير استاء بشدة من الظلم الفادح الذى تعرض له جان. واستمر فى جهوده حتى نجح في الحصول على عفو لجان بعد مماته كما كتب مقالته الشهيرة عن التسامح الدينى. لمزيد من المعلومات يمكن الإضطلاع على الرابط التالى:

  يجب أن يظل الدين معنى بالمبادئ فقط. لا أن يتحول إلى قوانين وقواعد تحكمنا. فاللحظة التى نهبط بها بالدين إلى مستوى القوانين، فإنه لا يصلح أن يكون دينا، إذ أنه يقتل المسئولية التي هي جوهر الدين الحقيقى.

- بيماراو رامجي أمبيدكار (1891-1956)، فقيه واقتصادى وسياسى وإصلاحى هندى

  هناك خير واحد، هو العلم، وشر واحد، هو الجهل

- سقراط (469 ق.م. -399 ق.م.)، فيلسوف يونانى

  الإختبار الحقيقى للإيمان هو ما إذا كان يمكننى قبول الإختلاف. هل يمكنني أن اتخيل الله كما يتخيله شخص اختلف مع ما يؤمن به ، و يتكلم لغة غير التى اتكلم بها ، ومثله الأعلى مختلف عن مثلى الأعلى؟ إذا لم أستطع، فلقد جعلت الله يعيش في الصورة التى أريدها بدلا من أن اعيش أنا فى الصورة التى يريدها لى.

- جوناثان ساكس (1948)، حاخام، فيلسوف وعالم اليهودية، كرامة الإختلاف، 2002

 من يحرق الكتب، يحرق البشر كذلك.

- هاينرش هاينه (1797-1856)، شاعر وناقد وصحفى ألمانى شهير، المنصور، 1821

  أثلج صدرى أن الناس في كل مكان على إختلاف بيئاتهم وثقافاتهم يطالبون بالحريات الأساسية.

- أون سان سو تشى (1945)، حائزة على جائزة نوبل للسلام وزعيمة حزب الرابطة الوطنية من أجل الديمقراطية فى بورما، 2012

  إنني أؤمن بحق بأن السبيل الوحيد لإقرار سلام عالمي ليس من خلال تعليم العقل فحسب، بل القلب والروح أيضا.

- ملالا يوسف زى (1997)، ناشطة باكستانية فى مجال تعليم النساء وحاصله على جائزة نوبل للسلام، سبتمبر 3، 2013

  أحب الدين الذى يدرّس الحرية والمساواة والإخوة .

- بيماراو رامجي أمبيدكار (1891-1956)، فقيه واقتصادى وسياسي وإصلاحي هندى

 حلم الله هو أن ندرك أنا وأنت والأخرون أننا عائلة وأننا خُلقنا للتضامن والخير والرحمة.

- ديزموند توتو (1931)، ناشط حقوقى من جنوب أفريقيا وعميد أنجليكانى متقاعد، 26 أبريل، 2005

  حاولت ألا أضحك على تصرفات الإنسان وأن لا أبكي عليها أو أكرهها وإنما أفهمها.

- باروخ سبينوزا (1632-1677)، فيلسوف هولندى، رسالة فى اللاهوت والسياسة، 1670

  ما أجمل أن يبدأ الإنسان فورا فى العمل على جعل العالم مكانا أفضل.

- آن فرانك (1929-1945)، مؤلفة الكتاب "يوميات فتاة شابة،" 1942-1944، مارس 26، 1944

 أدين بالإحترم للمسلمين، واليهود، والمسحيين والمجوس والبوذيين والبهائيين وغيرهم، و حتى من لا دين لهم ممن يؤمنون بالمبادئ الإنسانية. أحبهم كثيرا وأقبّل أياديهم جميعا.

- معصومى تهرانى، شيخ إيراني كبير

 أنا لست من أثينا أو يونانيا إنما أنا أحد مواطنى العالم.

- سقراط (469 ق.م. - 399 ق.م.)، فيلسوف يونانى

  لا أؤمن بالتصدق.،ولكنى أؤمن بالتكاتف. الصدقة تأتى من الغنى للفقير وتبدوا مهينة فهى علاقة أفقية من القمة إلى القاع . أما التكاتف هوعملية تتسم بالتفاعل تقوم على احترم الآخر والتفاعل معه. فهناك الكثير يمكن تعلمه من الأخرين.

- إدواردو جاليانو (1940)، صحفى، كاتب وروائى أوروجوانى، 2004

  الإحساس بالضغينة يشبه من يشرب السم ثم ينتظر مقتل أعداءه .

- نيلسون مانديلا (1918-2013)، ثورى مناهض لنظام الفصل العنصرى في جنوب أفريقيا وأول رئيس أسود للبلد

  إصدار الأحكام على الأخرين يعمى بصائرنا، لكن الحب من شأنه أن يفتح بصائرنا. فإصدار الأحكام على الأخرين يحول دون رؤيتنا لما نقترفه من شر، وعن رؤية النعم التى هى من حق الجميع من دون استثناء.

- ديتريش بونهوفر (1906-1945)، قس لوثرى وعالم لاهوت مناهض للنازية.

  كل الأديان الكبرى أتت بنفس رسالة الحب والرحمة والمغفرة... المهم هو أن تكون تلك الرسالة جزءا من حياتنا اليومية.

- الدالاى لاما الرابع عشر (1935)

  نحن نحتاج إلى مزيد من الرحمة وإذا لم يكن هذا ممكنا فلا سياسى أو حتى ساحر يسطتيع إنقاذ العالم.

- الدالاى لاما الرابع عشر (1935)

 لا ينبغى أن ينظر للتسامح والصبر على إنهما علامات ضعف. فهما علامات قوة.

- الدالاى لاما الرابع عشر (1935)، سبتمبر 21، 2012

 الرحمة لا علاقة لها بالدين، بل هى شعور إنساني. وهى ليست رفاهية، بل هي أمر لا غنى عنه لكى ننعم بهدوئنا وسلامتنا واستقرارنا النفسي. فبدونها لا يمكن للإنسان أن يحيا.

- الدالاي لاما الرابع عشر (1935)

  حتى الله لايسعى لحكم الإنسان حتى أيامه الأخيرة فلماذا يجب أنا وأنت أن نفعل ذلك؟

- ديل كارنيجى (1888-1955)، مؤلف أمريكي لكتب عن تحسين الذات ومحاضر

  التسامح هو الجهد الصادق والإيجابى لفهم عقائد وطقوس وسلوك الأخر وليس بالضرورة الإيمان بها أو قبولها.

- جوشوا لوث ليبمان (1907-1948)، كاهن أمريكى والمؤلف الأكثر مبيعا، راحة العقل: رؤى حول طبيعة الإنسان قد تغير حياتك، 1946

 لا يمكن مواجهة الظلام بالظلام , الضوء وحده ينهى الظلام .. ولا يمكن مواجهة الكراهية بمزيد من الكراهية فالحب وحده قادر على وضع حد للكراهية. 

- مارتن لوثر كينج جونيور، (1929-1968)، قس معمدانى أمريكى وزعيم حركة الحقوق المدنية الأمريكية، من القوة إلى الحب، 1963

  أنا أؤمن بأننا نعيش على الأرض لنعمل قدر المستطاع على جعل هذا العالم عالما أفضل يتمتع فيه الجميع بالحرية.

- روزا باركس (1913-2005)، ناشطة حقوقية من أصول إفريقية أمريكية

  يجب علينا أن نخطط للحرية وليس الأمن فقط فالحرية وحدها تضمن استمرار الأمن.

- كارل بوبر (1902-1994)، فيلسوف نمساوى-إنجليزى، "المجتمع المفتوح وأعدائه،" 1945

  دائما ما أيدت بشدة حق كل إنسان فى التعبير عن رأيه ، حتى ولو اختلفت معه فى الرأي. من ينكر هذا الحق فإنه يجعل نفسه عبدا لرأيه، لأنه يحرم نفسه من حق تغييررأيه.

- توماس بين (1737-1809)، ناشط سياسى، وفيلوسوف وثوري إنجليزى-أمريكى، عصر العقل، 1794

 كم طريقا يؤدى إلى لله؟ بعدد البشر على الأرض توجد طرق تؤدى إلى الله.

- جلال الدين الرومى (1207-1273)، لاهوتى، وفقيه، وشاعر، ومتصوف فارسى من القرن الثالث عشر

  الكراهية سبب مشاكل العالم ولم تكن أبدا حلا لتلك المشاكل.

- مايا أنجيلو (1928-2014)، شاعرة وكاتبة أمريكية

 في بعض الأحيان الرحمة هى الطريق الوحيد الذى يجعلنا نشعر بمعاناة الأخرين. الرحمة تجعلنا ندرك بما لا يدع للشك أنه لا سلام ولاسكينة ما لم ينعم الأخرون بالسلام والسكينة أيضا.

- فريدريك بوشنر (1926)، كاتب ولاهوتى أمريكى

  وطنى هو العالم، ودينى هو عمل الخير.

- توماس بين (1737-1809)، ناشط سياسى، وفيلسوف وثوري إنجليزى-أمريكى، حقوق الإنسان، 1791

 أعطَ لكل بني أدم كل حق تدعيه لنفسك.

- رابرت جرين اینجرسول (1833-1899)، محامي أمريكى، مايو 8، 1888

  أفضل التعرض لمضايقات الحرية المبالغ فيها بدلا من تحجيمها.

- توماس جفرسون (1743-1826)، واضع إعلان الاستقلال والرئيس الثالث للولايات المتحدة، رسالة إلى أرشيبالد ستيوارت، فيلادلفيا، 23 ديسمبر 1791

  أنه العدو هو من يستطيع أن يعلمنا ممارسة فضيلتى الرحمة والتسامح.

- الدالاى لاما الرابع عشر (1935)، محيط الحكمة: مبادئ توجيهية للمعيشة

  الكثير من مشاكلنا خلقناها بأنفسنا بسبب إختلافنا الإيديلوجى، والدينى، والعرقى، وصراعنا على الموارد، والمصادر الاقتصادية وغيرها من الأسباب. حان الوقت للتفكير بإنسانية أكثر ونقدر ونحترم التشابه الذى يجمعنا كبشر.

- الدالاى لاما الرابع عشر (1935)، الحياة الرحيمة، 2011

  لو أردت السلام مع عدوك عليك العمل معه. عندئذ يتحول العدو إلى شريك.

- نيلسون مانديلا (1918-2013)، ثورى مناهض لنظام الفصل العنصرى في جنوب أفريقيا وأول رئيس أسود للبلد، المسيرة الطويلة إلى الحرية: السيرة الذاتية لنيلسون مانديلا، 1995

 الإنسان لديه رغبة كامنه في التدمير والقتل والغضب. وحتى يتم تغيير هذا فى كل البشر بلا استثناء وبشكل جذرى ، فسيستمر شن الحروب وتدمير وتشويه كل شيء تم بناءه وصقله ونموه. حتى لا يتبقى شىء ، ويجد الإنسان أنه عليه أن يبدأ من جديد.

- آن فرانك (1929-1945)، مؤلفة الكتاب "يوميات فتاة شابة،" 1942-1944، مسجل بتاريخ مايو 3، 1944

 علينا أن نتذكر ماضينا البشع حتى نتعلم منه ونتعامل معه ونغفر أينما استطعنا المغفرة ولكن دون نسيان، حتى لا تتكرر هذه الأخطاء التى قد تفرقنا مرة أخرى، ولنتعاون معا من أجل القضاء على الإرث الذي يهدد ديمقراطيتنا.

- نيلسون مانديلا (1918-2013)، ثورى مناهض لنظام الفصل العنصرى في جنوب أفريقيا وأول رئيس أسود للبلد، فبراير 25، 1999

  أظن... إذا كان صحيحا أن عدد العقول يوازى عدد البشر ، فإن أنواع الحب على الأرض تساوى عدد القلوب أيضا.

- ليو تولستوى (1828-1910)، أديب، مسرحى وفيلوسف روسى، أنا كارنينا، 1877

 كلنا نعرف أننا كأفراد نتمتع بخصوصية ما ولكننا نميل إلى رؤية آلأخرين كممثلين لجماعاتهم.

- ديبورا تانين (1945)، لغوية ومؤلفة، "أنتم فقط لا تفهمون، 1990

  قال بادشاه خان إن أهم قناعاتي ، أن الإسلام هو الأمل واليقين والمحبة.

- بادشاه خان (1890-1988)،ناشط لمن أجل استقلال بشتون

 من أجل تحسين وضع البشرية ، من الصعب المبالغة في تقييم الأشياء التي تسهل تواصل الأشخاص مع من لا يشبهونهم في التفكير والسلوك والقضايا والمبادىء التى يؤمنون بها، بعكس أولئك الأشخاص الذي يتشابهون معهم... ولكن مقارنة شخص لمفاهيمه وعاداته مع تجارب وعادات أشخاص آخرين في ظروف مختلفة أمر لا غنى عنه.

- جون ستيوارت مل (1806-1873)، فيلسوف، واقتصادي وسياسى وموظف حكومى إنجليزى، مبادئ الاقتصاد السياسى

  إنكار الحقوق الإنسانية لأى شخص هو إنكار لإنسانيته على وجه الخصوص.

- نيلسون مانديلا (1929-1945)، )، ثورى مناهض لنظام الفصل العنصرى في جنوب أفريقيا وأول رئيس أسود للبلد، يونيو 27، 1990

  الظلم والفقر والعبودية والجهل – كلها قد تعالَج عن طريق الإصلاح أو الثورة. ولكن الرجال لا يعيشون من أجل محاربة الشر فقط. بل يعيشون من أجل أهداف إيجابية، سواء فردية أوجماعية يصعب التنبوء بها وقد تبدوا متعارضه فى بعض الأحيان.

- شعيا برلين (1909-1997)، منظر اجتماعى-سياسى وفيلسوف ومؤرخ روسى-بريطانى، "أفكار سياسية في القرن العشرين،" فورين أفارس، 1950

  أنا أؤمن بأن الله خلق كل الأعراق التي تعيش على الكرة الأرضية من دم واحد. وأنا أؤمن بأن كل البشر على إختلاف ألوانهم ، سود، وصفر وبيض، هم إخوة وإن إختلفت أشكلاهم وأماكن وتوقيت تواجدهم على الأرض والفرص التى تتاح لهم ، ولكنهم لا يختلفون في أي شيء أساسي، أو في الروح وقدرتهم على التطور الأبدى.

- و.ى.ب. دو بويز (1869-1963)، عالم اجتماع، ومؤرخ، وناشط سياسى أميركى من أصول إفريقية، داركواتر: أصوات من داخل الحجاب، 1920

 نطلق على الإنسان الواحد شخصا لأنه يدرك الأخرين كأشخاص.

- ديزموند توتو (1931)، )، ناشط حقوقى من جنوب أفريقيا وعميد أنجليكانى متقاعد، سبتمبر 7، 1986

  العالم حر ويجب أن يكون حرا ليسأل أي سؤال وليشكك في أى ثوابت وليبحث عن أي دليل وليصحح أي خطأ. وحياتنا السياسية تقوم أيضا على الانفتاح. والطريق الوحيد لتجنب الخطأ هو الكشف عنه والسبيل الوحيد للكشف عنه هو أن تكون حرا للبحث والتدقيق. فما دام الرجال أحرار أن يسألوا ما يجب أن يسألوا عنه، وأن يعبروه عن أفكارهم، أو ما قد يفكرون به، فلن تضيع الحرية أبدا ولن يتراجع العلم أبدا.

- روبرت أوبنهايمر (1904-1967)، عالم الفيزياء النظرية الأمريكى

  حب الوطن شيء عظيم. ولكن لماذا يقف الحب على الحدود؟

- بابلو كاسالز (1876-1973)، عازف التشيلو إسباني

  لا يمكنني أن أتصور شيئا مخيفا أكثر من أن تملىء الجنة برجال متشابهين. الشيء الوحيد الذي جعل الحياة محتملة... هو تنوع المخلوقات على الأرض.

- ت.ح. وايت (1906-1964)، كاتب إنجليزى

  هل سيحدث خلاف ونحن ما زلنا نكافح؟ هل اليهودي مرة ثانية سيكون أقل قيمة من الأخرين ؟ أنه لأمر محزن، محزن جدا، أنه مرة أخرى، وربما للمرة الألف، تُتأكد الحقيقة القديمة: "ما يفعله مسيحي هو مسئوليته، وما يفعله يهودي واحد يعود بتبعاته على كل اليهود.

- آن فرانك (1929-1945)، مؤلفة الكتاب "يوميات فتاة شابة،" 1942-1944، مسجل بتاريخ مايو 22، 1944

  التسامح مصدر السلام والتعصب مصدر الفوضى والصراع.

- بيير بايل (1647-1706)، فيلسوف فرنسى، 1686

  إن كفاح الإنسان دفاعا عن حريته يستحق المحاولة، ولكن الكفاح الأكثر جدارة هو الدفاع عن حرية الأخر.

- مارك توين (1835-1910)، الكاتب والفكاهى الأمريكى، يونيو 17، 1898

  ندعو كل المجتمعات إلى أن تكون متسامحة وترفض التمييزعلى أساس طائفى أو عقائدى أو مذهبى أو على أساس اللون أو الدين أن تتبنى أجندة ما لضمان الحرية والمساواة للمرأة حتى يتمكن من النهوض بأنفسهن. فلا يمكننا أن ننجح إذا ظل نصفنا يعيش فى تخلف.

- ملالا يوسف زى (1997)، ناشطة باكستانية فى مجال تعليم النساء وحاصله على جائزة نوبل للسلام، يوليو 12، 2013

  جميعنا نؤمن بهذه الوصية القريبة من قلوبنا: أفعل الخير وإبتعد عن الشر. كلنا... هذا الشخص الذي يعيش داخل تلك الفقاعة، متخيلا أن كل الذين يعيشون خارجها لا يمكنهم فعل الخير. فى الواقع، أنه يبني جداراً يقود إلى الحرب، وإلى ما رسخه البعض على مر التاريخ: القتل باسم الله... فى حين هذا يعد ببساطة ازدراء للدين.

- البابا فرانسيس (1936)، مايو 22، 2013

  إذا كان جميع البشر متفقون إلا واحد يخالفهم الرأى، فلا يحق لهم أن يسكتوه، هو وحده له الحق فى أن يغير رأيه أو أن يصمت.

- جون ستيوارت مل (1806-1873)، فيلسوف، واقتصادى وسياسى وموظف حكومي إنجليزى، مبادئ الاقتصاد السياسي، عن الحرية، 1959

  هل يمكن أن يجد الإنسان في هذا العالم الواسع النبل دون تكبر، والصداقة دون حسد، والجمال بدون غرور؟ هذا ممكن حين يمتزج التسامح مع القوة، و الدَمَاثَة مع الصلابة. هذا ممكن حين يخدم الشخص من دون مذلة، و يحارب بلا بغاضة. فلا يوجد شيء بهذه القوة وأقل عنفاً وأكثرصبراً.

- رونالد دنكان (1914-1982)

  تعيش الأمة فى أمان عندما تتحلى بالصدق والأمانة والأخلاق الحميدة وقول الحقيقة.

- فريدريك دوجلاس (1818-1895)، من دعاة التحرر من العبودية ،أمريكي من أصول أفريقية ووزير أمريكي لدى هايتى من 1889 إلى 1891، خطاب في الذكرى الرابعة والعشرين للإستقلال في واشنطن دي.سى، أبريل 1886

  لا يجب أن تتعامل مع الأخرين بقسوة وعنف، بل يجب عليك محاربة الأخرين من خلال السلام والحوار و التعليم.

- ملالا يوسف زى (1997)، ناشطة باكستانية فى مجال تعليم النساء وحاصله على جائزة نوبل للسلام، أكتوبر 10، 2013

 القاعدة الذهبية للسلوك هي التسامح المتبادل، ومع إدراكنا أننا لانفكر جميعا بنفس الطريقة وغالبا ما نرى جانبا من الحقيقة ومن زوايا مختلفة. وحتى بين الأشخاص الأكثر وعيا ، فسيكون هناك مساحة كافية لتقبل الإختلاف الرشيد فى الرأى . لذلك القاعدة الوحيدة الممكنة لقواعد السلوك في أى مجتمع متحضر هو التسامح المتبادل.

- مهاتما غاندى (1869-1948)، زعيم حركة الاستقلال في الهند، 1927

  يجب أن يأتى وقتا يصبح فيه التغيير والتطوير ضرورى وممكن دون الحاجة إلى القتل وإذاء البشر.

- و.ى.ب. دو بويز (1869-1963)، عالم اجتماع، ومؤرخ، وناشط سياسى أميركى من أصول إفريقية، الأميرة السمراء، 1928

 لكي تبنى المستقبل عليك  معرفة الماضى

- أوتو فرانك (1889-1980)، تاجر مولود في ألمانيا، ووالد آن ومرجو فرانك، 1967

 لا أحد يولد وهو يكره الأخرين بسبب لونهم أو خلفيتهم أو دينهم. فالبشر يتعلمون الكراهية وإذا كان بإلإمكان تعليمهم الكراهية فبالتأكيد يمكن أن يُتعلموا المحبة التى هى أقرب إلى قلب الإنسان بحكم طبيعتة.

- نيلسون مانديلا (1918-2013)، ثورى مناهض لنظام الفصل العنصرى في جنوب أفريقيا وأول رئيس أسود للبلد، المسيرة الطويلة إلى الحرية: السيرة الذاتية لنيلسون مانديلا، 1995

  يقوم المجتمع المنفتح على تعلم المرء نقد المحرمات وإعمال العقل فى أخذ القرارات.

- كارل بوبر (1902-1994)، فيلسوف نمساوى-إنجليزى، "المجتمع المفتوح وأعدائه،" 1945

  لا أريد بيتى يكون محاطا بسياج من كل جانب ونوافذى مغلقة. أريد رياح الثقافات أن تهب على بيتى بالحرية من جميع أنحاء العالم . ولكني أرفض أن تقتلع الرياح جذورى. أو أن أكون دخيلا على بيوت الآخرين، أو أن اتحول إلى متسول أو عبد.

- مهاتما غاندى (1869-1948)، زعيم حركة الاستقلال في الهند، 1927

  من يحافظ على حريته عليه أن يحمى حرية الأخرين حتى عدوه؛ فإذا خالف هذا الواجب، فهو يقر الظلم الذى سيطوله فى النهاية.

- توماس بين (1737-1809)، ناشط سياسى، وفيلسوف وثورى إنجليزى-أمريكى، أطروحة المبادئ الأولى للحكومة، يوليو 1795

  الإنسان هو جزء من “الكون،" وهو جزء محدود بزمان ومكان. ويعيش حياته، وأفكاره ومشاعره منفصلا عن الكل – هذا الإحساس هو وهم يعيشه. والسعي للتحرر من هذا الوهم هو القضية الوحيدة والدين الحقيقي. والتغلب على هذا الوهم بدلا من نغذيته هو السبيل للوصول إلى حالة من الطمأنينة وراحة البال الحقيقيين.

- ألبرت أينشتاين (1879-1955)، عالم بمجال الفيزياء النظرية مولود فى ألمانيا، 1940

  نحن جميعا نعانى بدرجات متفاوته من ضيق الأفق ... عندما ننظر إلى عادات وملابس وسلوك الشعوب الأخرى بشىء من الاستخفاف لأنها لا تشبه ملابسنا.

- جوزيف أديسون (1672-1719)، صحفى وكاتب وشاعر مسرحى ورجل سياسة إنجليزى، 1711

  الأباء يعطون النصائح السليمة لأبناءهم و يضعونهم على الطريق الصحيح، ولكن التشكيل النهائي لشخصية الإنسان يقع على عاتق الشخص نفسه.

- آن فرانك (1929-1945)، مؤلفة الكتاب "يوميات فتاة شابة،" 1942-1944

  أنا أتمسك بمبادئي لأننى رغم كل شيء مازلت أؤمن بأن البشر طيبو القلب.

- آن فرانك (1929-1945)، مؤلفة الكتاب "يوميات فتاة شابة،" 1942-1944، مسجل بتاريخ 15 يوليو 1944

  بينما نختلف بشكل كبير فيما بيننا حول الأشياء الصغيرة التي نعلمها، فنحن جميعا نقف على قدم المساوة فى جهلنا اللانهائي للاشياء.

- كارل بوبر (1902-1994)، فيلسوف نمساوى- إنجليزى"التخمين وتفنيد: نمو المعرفة العلمية،" 1963

  الغضب وعدم التسامح هما آلأعداء الألداء للفهم الصحيح.

- مهاتما غاندى (1869-1948)، زعيم حركة الاستقلال في الهند، 1927

  إذا لم نكن مستعدين لحماية مجتمع متسامح من إعتداء المتعصبين فسيتم تدمير المتسامحين والقضاء على التسامح.

- كارل بوبر (1902-1994)، فيلسوف نمساوى-إنجليزى، "المجتمع المفتوح وأعدائه،" 1945

  الجميع متساون ومستقلون، فلا يجب أن يمس أحد الأخر بسوء سواء في حياته أو صحته أوحريته، أو ممتلكاته.

- جون لوك (1632-1704)، فيلسوف إنجليزى، رسالة ثانية عن الحكومة، 1689

  طبيعة الإنسان معقدة وأى تصنيف يقسم البشر إلى بشر طيبون وأخرون أشرار، سادة وعبيد، هو تصنيف لا أساس له من الصحة وخطرا على الإنسانية ولا يمكن القبول به كتصنيف شامل ودائم.

- و.ى.ب. دو بويز (1869-1963)، عالم اجتماع، ومؤرخ، وناشط سياسى أميركى من أصول إفريقية، تطور مشكلة العرق، 1909

  قد تلوح بوجهك بعيدا، ولكن لا يمكنك أن تدعى أنك لا تعرف الحقيقة.

- وليام ويلبرفورس (1759-1833)، زعيم إنجليزى في حركة إلغاء الرق، 1791

 القاعدة الذهبية للسلوك هي التسامح المتبادل، ومع إدراكنا أننا  لانفكر جميعا بنفس الطريقة وغالبا ما نرى جانبا من الحقيقة ومن زوايا مختلفة. وحتى بين الأشخاص الأكثر وعيا ، فسيكون هناك مساحة كافية لتقبل الإختلاف الرشيد فى الرأى . لذلك القاعدة الوحيدة الممكنة لقواعد السلوك في أى مجتمع متحضر هو التسامح المتبادل.

-مهاتما غاندى (1869-1948)، زعيم حركة الاستقلال في الهند، 1927

  الأغلبية منا نادرا ما يمكنهم الإعتراف بأبسط وأوضح الحقائق إذا كانت ستؤدى بهم إلى الاعتراف بزيف الاستنتاجات التي شكلت رؤياهم ، وباتوا يفتخورون بها، و درّسوها للآخرين، والتي عليها بنوا حياتهم.

- ليو تولستوى (1828-1910)، أديب، مسرحى وفيلسوف روسى

  أينما تنعدم العدالة، يعم الفقر، ويسود الجهل و تشعر فئة ما بأن المجتمع يتأمر عليها بشكل منظم ومتعمد لقمعها وسرقة مقدراتها والتضييق عليها والنيل منها، عندئذ لن يكون الإنسان ولا الممتلكات فى آمن.

- فريدريك دوجلاس (1818-1895)، من دعاة التحرر من العبودية ،أمريكى من أصول أفريقية ووزير أمريكى لدى هايتى من 1889 إلى 1891، خطاب فى الذكرى الرابعة والعشرين للإستقلال في واشنطن دي.سى، أبريل 1886

  يجب علينا أن نزعم باسم التسامح أنه يعطينا الحق فى عدم التسامح مع المتعصبين.

- كارل بوبر (1902-1994)، فيلسوف نمساوى-إنجليزى، "المجتمع المفتوح وأعدائه،" 1945

  كلنا نعيش وهدفنا أن نحيا سعداء فحياتنا مختلفة ولكنها متشابه أيضا.

- آن فرانك (1929-1945)، مؤلفة الكتاب "يوميات فتاة شابة،" 1942-1944، مسجل بتاريخ 6 يوليو 1944

 جاءوا أولاً إلى الاشتراكيين، ولم أدافع عنهم ، لأننى لم أكن اشتراكيّا. ثمّ جاءوا إلى أعضاء النقابات، ولم أدافع عنهم ، لأنّنى لم أكن نقابيّا. ثمّ جاءوا إلى اليهود، ولم أدافع عنهم ، لأنّنى لم أكن يهوديّا. بعدئذ جاءوا إلى ، فلم يتبقَّ أحد لكى يدافع عنى.

- مارتن نيمولر (1892-1984)، لاهوتي ألماني معروف لمعاداته للنازية وقس لوثارى، 6 يناير، 1946

  المفتاح لعالم أكثر سعادة وسلاما ونجاحا هو تنامى الرحمة على كل المستويات سواء كان عائلي أو قبائلي أو مجتمعى أو وطنى أو دولي.

- الدالاى لاما الرابع عشر (1935)، الحياة الرحيمة، 2011

  لطالما حلمت بالمجتمع الديمقراطي الحر الذى ينعم فيه البشر بالسلام على أساس تكافؤ الفرص.

- نيلسون مانديلا (1918-2013)، ثورى مناهض لنظام الفصل العنصرى في جنوب أفريقيا وأول رئيس أسود للبلد، "أنا مستعد أن أموت،" بيان في محكمة ريفونيا، المحكمة العليا فى بريتوريا، أبريل 20، 1964

  الحجة التى تعمل العقل لن يكون لها تأثيرعلى إنسان لا يريد أن يتبنى موقفا عقلانيا.

- كارل بوبر (1902-1994)، فيلسوف نمساوى-إنجليزى، "المجتمع المفتوح وأعدائه،" 1945

  التسامح طبيعه إنسانية ونحن جميعا عرضة للضعف والخطأ، فليغفر كل منا حماقة أخيه، هذا أول قانون من قوانين الطبيعة.

- فولتير (1694-1778)، كاتب وفيلسوف فرنسى عاش في عصر التنوير، 1764

 مقابلة الكراهية بالكراهية تشعل فتيل الكراهية أكثر، ويزيد من ظلمة ليلٍ خالٍ من النجوم.

- مارتن لوثر كينج جونيور، (1929-1968)، قس معمدانى أمريكى وزعيم حركة الحقوق المدنية الأمريكية، محبة أعدائك، 1957

  إذا كان هدفنا أن نكون متسامحون مع الناس الذين يختلفون عنا، فهذه نظرة ضيقة، . النظرة الأعمق والأشمل أن نكون متسامحون مع الأخرين وأن يكون الأخرون متسامحون معنا.

- جلانون دويل ملتون ، تحمل، يا محارب: أفكار حول الحياة غير المسلحة،2 أبريل 2013

 لا أكن عداوة لأحد، ومن يحترم الكرامة الإنسانية، أين كان دينه، فإننى أنحنى أمامه وأعانقه وأقبله.

- معصومي تهراني، شيخ إيرانى كبير

  عندما تختلف مع شخص ما، هناك عامل واحد قد يؤدى إما إلى تقوية تلك العلاقة أو تقويضها ،و هو السلوك.

- ويليام جيمس (1842-1910)، فيلسوف وعالم نفسى أمريكى

  أدركت أن الحل الأمثل لتلبية حاجات رواندا هو العمل نحو المصالحة في السجون و الكنائس والمدن والقرى فى جميع أنحاء البلاد. وهو ما يعنى إطعام الجياع، وإيواء من لا مأوى لهم، ورعاية الصغار، و تضميد الجراح وغفران ما لا يغتفر.

- جون روكياهانا (1945)، مطران أنجليكى رواندى سابق، مطران رواندا: إيجاد المغفرة وسط كومة عظام، 2007

 لا يجب أن يجبر أحد على إعتناق أو ممارسة ديانة أو كهنوت أوأن يضطهد بسبب قناعاته الدينية ، فالجميع أحرار فى الإعلان عن أرائهم ومواقفهم الدينية والدفاع عنها بالحجة.

- توماس جفرسون (1743-1826)، واضع إعلان الاستقلال والرئيس الثالث للولايات المتحدة، قانون فرجينيا للحرية الدينية، 1786

  هناك ثورة واحدة فقط مستمرة – وهي الثورة الأخلاقية: ثورة تجدد مكنون الإنسان؟ فلا أحد يعرف كيف ستحدث لدى الإنسانية عموما ، ولكن كل واحد يشعربها بوضوح في نفسه. ورغم ذلك الجميع يفكر في تغيير الإنسانية، ولا أحد يفكر في تغيير نفسه.

- ليو تولستوى (1828-1910)، أديب، مسرحى وفيلسوف روسى، 1900

  على الجميع أن يجعلوا من أنفسهم نموذجا يحتذى به.

- روزا باركس (1913-2005)، ناشطة حقوقية من أصول إفريقية أمريكية

  أحلم بيوم ما تنهض فيه هذه الأمة وتعيش المعنى الحقيقى لعقيدتها بأن كل الناس خلقوا سواسية.

- مارتن لوثر كينج جونيور (1929-1968)، قس معمدانى أمريكى وزعيم حركة الحقوق المدنية الأمريكية، "لدى حلم" أغسطس 28، 1963

  السلاح الأكثر خطورة من الحراب والمدافع هو سلاح العقل.

- لودفيج فون ميزس (1881-1973)، قائد في المدرسة النمساوية للفكر الاقتصادى، الليبرالية، 1927

  إن الفرق بين شخص ورع مثالي ولكنه ضيق الأفق وشخص متطرف، لا يتعدى خطوة واحدة.

- فريدريك هايك (1899-1992)، اقتصادي وفيلسوف، 1944

  ثمن الحرية أقل من ثمن القمع .

- و.ى.ب. دو بويز (1869-1963)، وعالم اجتماع، ومؤرخ، وناشط سياسى أميركى من أصول إفريقية، جون براون، 1909

  أن تتحرر من قيودك وتعيش حرا ليس كاف، بل أن تتعلم إحترام حرية الآخرين ذلك هو أسمى معانى الحرية.

- نيلسون مانديلا (1918-2013) ثورى مناهض لنظام الفصل العنصرى في جنوب أفريقيا وأول رئيس أسود للبلد، المسيرة الطويلة إلى الحرية: السيرة الذاتية لنيلسون مانديلا، 1995

  مسيحى، يهودى، مسلم، شامانى، ماجوسى، والحجر والأرض والجبل، النهر، كل له طريقته السرية الفريدة فى التعامل مع الغموض، دون إطلاق الأحكام عليه.

- جلال الدين الرومى (1207-1273)، لاهوتى، وفقيه، وشاعر، ومتصوف فارسى من القرن الثالث عشر

  أنا محب للحقيقة، وعبد للحرية، وكاهن في محراب اللغة والنقاء والتسامح. هذا هو ديني... وإيماني بديني قوى وأنا أعلم أن الكذب مآله الفشل والفحشاء والتعصب مآلهما الهلاك.

- ستيفن فراى (1957)، كوميدى وممثل وكاتب ومقدم برامج وناشط بريطانى، 1993

 حرية إ صدار الأحكام يجب أن تكون مكفولة والشعوب لابد وأن تحكم بطريقة تضمن لهم العيش بإنسجام حتى وإن إختلفت وتباينت أراؤهم المعلنه.

- باروخ سبينوزا (1632-1677)، فيلسوف هولندى، رسالة فى اللاهوت والسياسة، ١٦٧٠

  القوانين وحدها لا تضمن حرية التعبير: لكي يعبر كل مرء عن وجهة نظره دون الخوف من العقاب، لابد أن تسود روح التسامح بين جميع البشر.

- ألبرت أينشتاين (1879-1955)، عالم الفيزياء النظرية مولود فى ألمانيا، 1940

 لا يعنى التسامح على احترام الأخر لأنه مخطئ أو حتى محق، وإنما لأنه إنسان.

- جون كوجلى (1916-1976)، مؤلف كتاب الدين فى العصر العلمانى، 1968

 عدم التسامح هو نوع من أنواع العنف وعقبة أمام نمو روح الديمقراطية الحقيقة.

- مهاتما غاندى (1869-1948)، زعيم حركة الاستقلال في الهند، 1927

  لكل إنسان الحرية فى التفكير والإعتناق والإعتقاد. ويشمل ذلك حرية إختيار وإعتناق الدين والمعتقد، وحرية الأفراد والمجتمعات في ممارسة شعائرهم الدينيه ومعتقداتهم أو الدعوة إليها فى أماكن التعبد فى العلن أو فى السر.

- العهد الدولى الخاص بالحقوق المدنية والسياسية، ديسمبر 16، 1966

  إذا لم يمكننا إنهاء خلافاتنا الآن فأقل ما يمكننا عمله هو أن نجعل العالم مكانا يقبل التنوع.

- جون إف. كينيدى (1917-1961)، رئيس الولايات المتحدة الخامس والثلاثون، خطاب التخرج فى الجامعة الأمريكية، يونيو 10، 1963

  وإذا أردنا أن نحقق هدفنا فلنتسلح بسلاح المعرفة ولنحمي أنفسنا بالوحدة والتكاتف.

- ملالا يوسف زى (1997)، ناشطة باكستانية فى مجال تعليم النساء وحاصله على جائزة نوبل للسلام، يوليو 12، 2013

  التسامح لا يعنى عدم الإيمان بالعقائد أو الأديان، على العكس التسامح يدين اضطهاد وقمع الأخرين على إختلاف عقائدهم وأديانهم.

- جون إف. كينيدى (1917-1961)، رئيس الولايات المتحدة الخامس والثلاثون، أكتوبر 10، 1960

زور موقع تفانا

حول مشروع تفانا

معهد التعليم الإليكترونى للمجتمع المدنى الإيرانى " تفانا"، هى منظمة إيرانية رائدة فى مجال التعليم الإليكترونى. تم إنشاء تفانا التى تعنى بالفارسية "المتمكن" و"القادر" فى مايو 2010 بهدف دعم المواطنة الفاعلة والقيادة المدنية فى إيران من خلال برنامج تعليمى متعدد الوسائط وأخر لدعم قدرة المجتمع المدنى. وتقوم تفانا على رؤية واضحة تهدف إلى بناء مجتمع إيرانى حر ومنفتح ، مجتمع يتمتع فيه الجميع والأفراد على حد سواء بالمساواة والعدالة والحقوق المدنية والسياسية الكاملة.

حول مشروع التسامح

يهدف مشروع " التسامح" إلى زيادة الوعى والقبول بالتعددية والحرية الدينية ودعم الإختلاف . من أجل تحقيق ذلك يوفر مشروع التسامح مجموعة من المواد التعليمية باللغات العربية والفارسية والإنجليزية بهدف بناء قدرة ومهارات الآفراد والمجتمع للقضاء على الكراهية والتعريف بإيجابيات العيش فى مجتمعات تتحلى بالتسامح والإنفتاح على الآخر. كما يعمل المشروع على التعريف بسبل العمل على منع الاضطهاد وجرائم الإباده الجماعية وزرع بذور مجتمعات تنعم بالتعددية والاستقرار فى الشرق الأوسط.